İşçinin banka hesabına bloke koyulması, hesaptaki paranın kullanılamaması anlamına gelir. İşçinin borcundan kaynaklanan bu bloke işlemi, onun temel geçim kaynağı olan ücrete erişimini de etkiler. Peki ama, banka hesabına bloke konulan işçiye maaş nasıl ödenir?
İşçinin maaş hesabına neden bloke koyulur?
Hesap blokesi banka hesabına değil de içindeki paraya konulan bir kullanım kısıtlamasını ifade eder. Bir soruşturma sonucunda savcılık tarafından ya da icra dosyası nedeniyle icra müdürlüğü tarafından veya bankaya olan borçtan dolayı banka tarafından bloke konulabilir.
Böyle olunca işçi maaşındaki bloke edilmiş tutarı kullanamaz ve yetkili makamlardan bankaya bildirim gelinceye ya da bankaya olan borç ödeninceye kadar bloke işlemi kaldırılmaz.
İşverenin maaşı başka hesaba veya elden ödeme imkânı
Blokenin neden ve nasıl koyulduğu, hukuki durumu bu yazının konusu dışındadır. Bu makalede; öyle ya da böyle işçinin hesabına bloke konulduğunda, bu blokenin etrafından dolanmanın İş Kanunu ve ilgili mevzuatı bakımından mümkün olup olmadığı ve sonuçları ele alınacaktır.
PTT yoluyla ödeme seçeneği
Madem işçini banka hesabında bloke var ve bu hesaba yatırılan ücretler de bloke edilmeye devam edilecek, o halde işçiye yapılacak ödemede banka yerine PTT kullanılabilir mi?
İşçiye elden maaş ödenmesi konusunu izah ettiği şu yazımda, PTT kanalıyla ödeme durumundan da bahsetmiştim: https://mustafabaysal.com/ucret-elden-odenir-mi/
O yazımdan da görüleceği üzere, işyerinde çalışan işçi sayısının 3 ve üzerinde olduğu durumda, işveren işçisine ücretini banka aracılığıyla ödemek zorundadır ve elden ödeme yaparsa, önemli idari para cezalarıyla karşı karşıya kalabilir.
Aynı yazımda, işverenlerin aşağıda belirtilen halinde işçilerine ücret ödemelerini PTT aracılığıyla yapabileceklerini de yazmıştım:
- İşyerlerinin bulunduğu mahalde banka şubesi bulunmaması
- Çalışanlara banka aracılığıyla ödeme yapılmasına imkân bulunmaması
İşçinin banka hesabına bloke koyulmasının yukarıdaki ilk seçeneğe girmediği kesindir. Kanaatimce, bu durum ikinci seçeneğe de girmez. İşçinin hesabına bloke koyulması, onun ücretini bankadan alamaması anlamına gelebilir; ancak işçiye banka aracılığıyla ödeme yapılamaması anlamına gelmez.
Bloke nedeniyle maaşın çekilememesi işverenin sorunu mu?
Açıkçası, bu durum işverenin sorunu değildir. İş Kanunu gereğince işverenin sorumluluğu, eğer işyerinde çalışan işçi sayısı en az 3 ise, işçiye ücretini bankadan ödemektir.
Eğer o mahalde banka yoksa, bu defa işveren ödemeyi PTT aracılığıyla yapabilir. Her şeye rağmen, PTT şubesi olmasa bile, işçinin ücreti yine de elden ödenemez.
İşçinin hesabını değiştirme talebi
Ancak burada uygulanabilecek son derece basit bir çözüm vardır. Tabi bu çözüm, işçinin tüm banka hesaplarına bloke koyulmaması halinde anlamlı olabilir.
İşçinin işverene yeni bir IBAN numarası bildirmesi durumunda, işveren işçisinin ücretini bu yeni hesaba yatırabilir. Böylece işveren, işçinin ücretini bankadan ödeme yükümlülüğünü de yerine getirmiş olur.
Maaş haczi ile hesap blokesi arasındaki fark
Maaş haczi çok farklı bir konudur ve kural olarak işçinin ne kadar borcu ve alacaklısı olursa olsun, ücretinin en çok dörtte birine haciz koyulabilir ve haciz yazısı ulaştığında bu kesintiyi işveren yaparak icra müdürlüğüne gönderir.
Maaşın tamamına bloke konulabilir mi? (1/4 kuralı)
Bloke işleminde ise işverenin bir dahli yoktur ve hesaptaki parayı dondurma işlemini bu defa banka yapar. Burada, bir haciz işlemi söz konusu olmadığı için, ¼ kuralı yoktur ve maaşın tamamına da bloke koyulabilir.
SONUÇ
İşçinin hesabına bloke koyulduğunda, işçi hesabındaki parayı kullanamaz. Haliyle, ana geçim kaynağı ücreti olan işçi sıkıntıya girer.
Bu durumda akla ilk olarak, işverenin işçisinin ücretini elden ödemesi gelse de bu, yasal olarak mümkün değildir (İşverenin en az3 işçisinin olduğu durumda); çünkü işveren işçinin ücretini bankadan ödemekle yükümlüdür.
O zaman işçinin maaşının en azından PTT’den ödenmesi akla gelebilir; fakat işçinin banka hesabına bloke koyulması, işçinin ücretinin PTT aracılığıyla ödenmesine gerekçe olmaz.
Böylece işçinin ücretini elden ödemek gibi bir yolu tercih eden işveren, şu yazımda izah ettiğim üzere yüksek miktarda idari para cezalarıyla karşılaşabilir: https://mustafabaysal.com/elden-maas-odeme-cezasi/
İşçinin maaş hesabına bloke koyulduğunda, İş Kanunu bakımından uygulanabilecek tek yöntem, işçinin başka bankadaki hesabına maaşını yatırmaktır. İşçinin tüm banka hesaplarına bloke gelmemiş olması durumunda başvurulacak bu yol, İş Kanunu bakımından da uygun olacaktır.
İşçinin maaşına haciz koyulduğunda ne yapılabileceğini izah ettiğim bir başka yazıma da şuradan göz atabilirsiniz: https://mustafabaysal.com/banka-hesabina-haciz-gelen-iscinin-maasi-elden-odenebilir-mi/
