İşçinin temel geçim kaynağı olan ücretinin zamanında ödenmesi çok önemlidir. Böylece işçi hayatını idame ettirebilir, ödemelerini yapabilir ve rutin hayatını sürdürebilir. Ancak hangi nedenle olursa olsun, işçinin ücreti geç ödenebilir. Peki, ama maaş kaç gün gecikirse işçi tazminat alabilir?
İçindekiler
İşçinin ücreti
4857 sayılı İş Kanunu’nda ücret kavramı kullanılsa da uygulamada ve iş hayatında daha çok “maaş” kavramı tercih edilir. Doğru kullanımın “ücret” olduğunu hatırlatmakla birlikte ben de yazımda bazen ücret, bazen maaş kavramını kullanacağım.
İşçini ücreti, iş ilişkisinden kaynaklanan en temel hakkıdır. Bir iş ilişkisinde işçinin ana görevi iş görmek iken, işverenin öncelikli yükümlülüğü de ücret ödemektir.
İşçilerin çoğu için tek geçim kaynağının maaşları olduğu düşünüldüğünde, işçinin maaşının tam ve zamanında ödenmesinin ne kadar önem arz ettiği ortaya çıkar. Zamanında maaşı ödenmeyen işçi belirli ödemeleri için faiz ödemek zorunda kalabileceği gibi, acil karşılaması gereken birtakım ihtiyaçlarını karşılayamayabilir veya ödemesi gereken kira ve benzeri aylık ödemeleri yapamayabilir.
Maaş ödeme günü
İşçi ile işveren anlaşarak bir maaş ödeme günü belirleyebilir. Hatta bu ödeme günü iş sözleşmesinde de yer alabilir. Örneğin maaş ödeme günü olarak “her ayın üçüncü günü” ya da “Ay sonunu takiben 5 gün içinde” gibi spesifik günler belirlenebilir.
Bunun haricinde, işçi ile işveren arasında yazılı olarak bir maaş ödeme günü belirlenmez; fakat işveren uzun süredir aynı günde ödeme yapmaya devem eder. Örneğin, hiçbir yerde yazılı olmamasına rağmen işveren işçi maaşlarını uzun müddettir en geç takip eden ayın yedinci gününde ödemektedir.
Bir başka senaryoda işverenin dağınık bir ödeme sistemi vardır ve bazı aylarda üçüncü gün, bazılarında yedinci gün öderken, bazı aylarda on beşinci güne kadar ödemeler sarkmaktadır.
Maaş ödeme günü hangi gün?
Yukarıdaki örneklerden ilkinde, maaş ödeme günü bellidir; çünkü iş sözleşmesinde yazılı olarak belirlenmiştir. Haliyle bu durumda, maaşın en geç ne zaman ödenmesi gerektiğiyle ilgili bir tereddüt olmaz.
İkinci örnekte ise yazılı bir maaş ödeme günü olmamakla beraber, işveren tarafından süregelen ödeme rutini artık işvereni bağlar ve bu fiili ödeme günü işyeri uygulaması halinde gelir. İşçi artık, uzun süredir maaşın ödendiği bu sürenin sonunda maaşının ödenmesini bekler.
Üçüncü örnekte ise ne yazılı bir ödeme günü vardır ne de işyeri uygulaması haline gelmiş istikrarlı bir ödeme günü bulunur. Bu durumda ise ödeme gününün net olmadığını söyleyebiliriz. Ayrıca, işyeri uygulaması halinde gelen ödeme gününün, en azından “en geç ödeme yapılan güne göre” belirlenmesi de mümkün olabilir.
Maaş en fazla kaç gün gecikebilir?
İşçinin maaşının gecikmesi ile hak edilecek olan kıdem tazminatı bakımından bu soruyu soruyorsanız, cevabım nettir: Gecikemez.
Evet, işçinin maaşı teknik olarak 1 gün bile gecikemez ve geciktiği anda işçi haklı nedenle derhal fesih yapma hakkına sahip olur.
Aklınıza şu sorunun geldiğini tahmin edebiliyorum: İşçinin haklı fesih yapması ve kıdem tazminatı hak etmesi için maaşın 20 gün gecikmesi gerekmiyor mu? Hayır, gerekmiyor. Çünkü bu 20 günlük süre işçinin haklı fesih hakkını kullanması için değil, iş görmekten kaçınma hakkını kullanabilmesi için beklemesi gereken süredir. Aradaki farkı şu yazımda izah etmiştim: https://mustafabaysal.com/ucreti-zamaninda-odenmeyen-isci-ne-yapabilir/
Maaş geç ödenirse haklı fesih
4857 sayılı iş Kanunu’nun 24/II maddesinde, işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle, işçinin derhal fesih hakkı düzenlenmiştir. Bu madde kapsamında fesih yapan işçinin, eğer işveren bünyesinde en az bir yıl kıdemi de varsa, kıdem tazminatı alma hakkı olacaktır.
Bu fıkranın e bendinde açıkça “işveren tarafından işçinin ücretinin kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmemesi veya ödenmemesi” fesih sebebi sayılmıştır. Haliyle, maaşı geciken işçi, haklı nedenle derhal fesih yapmak hakkına sahip olacaktır.
SONUÇ
Maaş kaç gün gecikirse işçi tazminat alabilir? Öncelikle şunun bilinmesi gerekir ki; kıdem tazminatını hak etmenin ön şartı, işyerinde en az bir yıllık kıdeme sahip olmaktır. Dolayısıyla, işçinin kıdemi bir yılın altındaysa, hangi sebep söz konusu olursa olsun, kıdem tazminatı gündeme gelmez.
Bunun haricinde, işçinin maaşı BİR GÜN bile gecikse, işçi haklı nedenle derhal fesih yapabilir. İşçinin, maaş ödeme gününden itibaren haklı fesih yapmak için 20 gün ya da başka bir süre boyunca beklemesine gerek yoktur. Üstelik işçinin maaşı geciktiğinde işverenin hangi nedenle bunu geciktirdiğinin de bir önemi olmaz.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Ücret en geç ne kadar sürede bir ödenebilir?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 32’nci maddesinde göre ücret en geç ayda bir ödenir. Bunun anlamı, ücret ödemesinin bir ay geciktirilebileceği değildir. İşçi önce çalışır, sonra ücretini alır. Burada kastedilen, işçinin en çok bir ay çalıştırılıp ardından ücretinin ödenebileceğidir. İşveren isterse bir hafta çalıştırıp da ücreti haftalık olarak ödeyebilir.
15 gün maaşın içeride kalması yasal mı?
Kural olarak işçinin ücretinin, çalıştığı ayı takip eden ilk gün ödenmesi gerekir. Ancak işçi ile işveren anlaşarak başka bir gün belirlerse, bu da mümkün olabilir. Örneğin takip eden ayın 15’i maaş ödeme günü olarak belirlenmişse, işveren bu güne kadar maaşı ödemeyebilir; fakat böyle bir gün belirlenmemişse, işçinin maaşının derhal ve bir gün bile gecikmeden ödenmesi gerekir.
