SGK

SGK çıkış kodu 42 nedir?

SGK çıkış kodu 42 hayatımıza yeni giren çıkış kodlarından birisidir. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından 1’den 50’ye kadar belirlenen bu çıkış kodları işçiler açısından önem arz eder. Peki ama 42 no’lu SGK çıkış kodu nedir ve hangi sonuçları doğurur?

SGK çıkış kodları

Yazıya başlamadan önce, SGK tarafından belirlenen tüm çıkış kodlarını merak eden okuyucular için bir bağlantı paylaşmak isterim:

https://mustafabaysal.com/sgk-isci-cikis-kodlari-listesi/

Yukarıdaki bağlantıda, güncel SGK çıkış kodlarının tamamını bir arada bulabilirsiniz.

SGK çıkış kodu nedir?

Bir işçi işten ayrıldığında ya da işveren tarafından işten çıkarıldığında, işçinin sigortalılığına son veren ve “işten ayrılış bildirgesi” adı verilen bir evrak işverence SGK’ya verilir.

Bu evrakta yer alan bölümlerden birisi de işten çıkış sebebidir ki; SGK bu sebepleri 1’den 50’ye kadar sıralamıştır.

SGK çıkış kodu neden önemli?

SGK çıkış kodunun pratikte iki önemi vardır. Bunlardan ilki dava süreçleriyle ilgilidir. Şöyle ki; işçi ile işveren bir uyuşmazlık yaşasalar ve bir alacak için iş mahkemesi nezdinde karşı karşıya gelseler, mahkeme çıkış kodlarını da dikkate almaktadır.

Örneğin işçinin kıdem tazminatını ödemeyen ve bu nedenle davalık olan bir işveren, işçisinin çıkış kodunu örneğin 25 kodu ile bildirse, bu kod “işçinin haklı nedenle fesih yaptığını” gösterdiği için, sıkıntı yaşayabilecektir.

SGK çıkış kodunun bir başka ve ana önemi ise işsizlik maaşı ile ilgilidir; çünkü İşkur işsizlere işsizlik maaşı bağlanması aşamasında, ilk olarak işçinin işten çıkarılış koduna bakmaktadır.

Her çıkış koduna işsizlik maaşı bağlamayan İşkur’un hangi kodlara işsizlik maaşı bağlayacağı ve hangilerine bağlamayacağı konusunda bilgi almak için şu yazıma göz atabilirsiniz:

https://mustafabaysal.com/hangi-sgk-cikis-kodlarina-issizlik-maasi-baglanir/

sgk 42 çıkış kodu

29 çıkış kodunun kaldırılması

42 numaralı SGK çıkış kodundan bahsetmeden önce, iptal edilen 29 çıkış kodundan kısaca bahsetmek gerekir.

Çünkü 29 kodu 2021 Nisan ayında kaldırılmış ve bunun yerine tam 9 adet yeni kod getirilmiştir. İşte bu yeni kodlardan birisi de 42 numaralı SGK çıkış kodudur.

Bkz: https://mustafabaysal.com/29-kodu-ile-isten-cikarilan-iscinin-haklari/

29 çıkış kodu; işverenin İş Kanunu’nun 25/II maddesi kapsamında işçiyi “işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı fiili” nedeniyle işten çıkardığını göstermekteydi.

Ancak İş Kanunu’nun 25’inci maddesinin II’nci fıkrasında sayılı bu haller birden fazladır ve uzun yıllardır işçiler bu kodun varlığına itiraz etmekteydi.

Bunun sebebini daha iyi anlamak için şu yazıma bakabilirsiniz:

https://mustafabaysal.com/14-maddede-isverenin-hakli-nedenle-fesih-sebepleri/

SGK çıkış kodu 42 nedir?

Toptancı bir yaklaşımın sonucu olan 29 numaralı SGK çıkış kodu iptal edildiğinde, yerine gelen kodlardan birisi de SGK çıkış kodu 42 idi.

SGK tarafından 42 çıkış kodu şu şekilde adlandırılmıştır: İş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri için gerekli vasıflar veya şartlar kendisinde bulunmadığı halde bunların kendisinde bulunduğunu ileri sürerek, yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler veya sözler söyleyerek işçinin işvereni yanıltması.

SGK çıkış kodu 42 İş Kanunu’nun hangi maddesine dayanır?

SGK çıkış kodu 42, işverenin işçisini 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II-a maddesine dayanarak işten çıkardığı anlamına gelir.

42 no’lu çıkış kodunun sonuçları neler?

Bir işveren işçisini çıkarırken normal şartlar altında işçisine belirli bir süre önceden haber vermekle yükümlüdür ki; bu süre ihbar süresi olarak adlandırılır ve bu şekilde yapılan feshe de bildirimli fesih denir: https://mustafabaysal.com/bildirimli-fesih-nedir/

Ancak bir diğer fesih türü de işverenin haklı feshidir ki; bu fesih türünde işverenin işçisine ihbar süresi kullandırması gerekmez. İşte SGK 42 çıkış kodu da İş Kanunu’nun 25/II maddesine dayandığı için bir tür haklı nedenle derhal fesihtir.

Böylece eğer işveren işçisini “gerçekten de” İş Kanunu’nun 25/II-a maddesine göre işten çıkarıyorsa işçi;

  • İhbar süresi kullandırılmadan DERHAL işten çıkarılacaktır.
  • Kıdem tazminatı alamayacaktır.
  • İşsizlik maaşı hak edemeyecektir.

Hemen yukarıda “gerçekten de” ibaresini kullandım; çünkü işverenler bazen çeşitli nedenlerle, aslında İş Kanunu’nun 25/II-a maddesinde tanımlanan bir fiil olmadığı halde, işçinin çıkışını 42 kodu ile verebilmektedir.

İşverenin çıkış kodunu 42 ile bildirmesi, yukarıda yazılı sonuçların mutlak ölçüde gerçekleşeceği anlamına gelmez.

İşçi dava açarak, eğer haklı olduğunu ortaya koyarsa, hem kıdem tazminatını ve ihbar tazminatını alabilir hem de 42 kodu nedeniyle bağlanmayan işsizlik maşını geriye dönük ve toplu olarak alabilir: https://mustafabaysal.com/mahkeme-karariyla-issizlik-maasi-alinmasi/

sgk çıkış kodu 42

SGK 42 çıkış koduna işsizlik maaşı bağlanır mı?

Hemen yukarıda belirttiğim üzere 42 çıkış koduna işsizlik maaşı bağlanmaz. Çünkü İşkur işsizlik maaşı bağlanırken belirli şartların varlığını aramaktadır: https://mustafabaysal.com/issizlik-odenegi-alma-sartlari/

İşkur, işsizlik maaşı alma şartlarından olan “İşten işveren tarafından ve kusuru yokken çıkarılmak ya da işten haklı bir nedenle ayrılmak” koşulunu, SGK’ya bildirilen işten çıkış kodlarına göre değerlendirir.

İşte SGK çıkış kodu 42, SGK’ya bildirilen kodlar içerisinde İşkur’un işsizlik maaşı bağlamadığı kodlardan birisidir.

SGK 42 çıkış koduna neden olan örnek olaylar

42 çıkış kodunun kullanılmasına neden olan 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II-a fıkrası şu şekildedir: İş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri için gerekli vasıflar veya şartlar kendisinde bulunmadığı halde bunların kendisinde bulunduğunu ileri sürerek, yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler veya sözler söyleyerek işçinin işvereni yanıltması.

Sizin için bunun ne demek olduğunu biraz açmak istiyorum. Burada işçi, işe girmeden önce “esaslı” konulardan en az birinde işverene yanlış bilgi vermektedir. Bu esaslı noktalar, işin niteliğine göre elbette değişmekle birlikte; aşağıdaki bilgiler genelde esaslı bilgi olarak kabul edilir:

  • İşçinin eğitim durumu
  • Mesleki deneyimi
  • Sahip olduğu sertifikalar ve belgeler
  • İşini yapmasını etkileyecek derecede önemli hastalığı ve sağlık durumu
  • Adli sicil kaydındaki önemli hareketler

Yukarıdaki örnekler azaltılabilir ya da artırılabilir; burada önemli olan husus, işçinin işverene verdiği bilginin hem yanlış olması hem de bu bilginin “sözleşmenin esaslı noktalarından birine ait olması”dır.

42 numaralı sgk çıkış kodu

SGK 42 çıkış koduna ait Yargıtay kararları

İş Kanunu’nun 25/II-a maddesine göre yapılan fesihleri içeren Yargıtay kararlarını incelediğimizde, aşağıda yazılı örneklerin mevcut olduğunu görüyoruz. Bunlar aynı zamanda birer SGK 42 çıkış kodu nedeni olarak da kabul edilebilir:

  • Gerçek olmayan diploma ile işvereni yanıltarak üst bir göreve getirilmesi sonucunu oluşturan eylem, 4857 sayılı Yasanın 25/II-a maddesi ile düzenlenen gerçeğe uygun olmayan bilgilerle işvereni yanıltmaktır. Bu sebeple davacının iş sözleşmesinin işveren tarafından feshi haklı olduğundan, ihbar ve kıdem tazminatı isteğinin reddi gerekirken yanılgılı gerekçe ile kabulüne karar verilmesi hatalı olup… (9 Hukuk, 2011/33065 K.)
  • Davacının davalı banka nezdinde çalışmaya başlamadan önce ticaretle uğraştığı işyerinde, ilgili bankadan aldığı POS cihazını usulsüz olarak kullanıp menfaat sağladığı iddiasıyla hakkında bilahare kamu davası açıldığı anlaşılmakta olup, bu olayı takiben davalı işyerinde işe girdiği sırada, bu olay ile ilgili olarak davalı işverene herhangi bir açıklama ve bilgi vermeyen davacının bu eyleminin İş Kanunu’nun 25/II-a maddesinde öngörülen işvereni yanıltma kapsamında nitelendirileceği… (9 Hukuk, 2014/36601 K.)
  • Dosya içeriğine göre davacının iş sözleşmesi ehliyetine el koyma ile kardeşinin ehliyetini kullanarak işveren tarafından verilen aracı kullanması ve işverene bilgi vermemesi sebebiyle feshedilmiştir. Davacının ehliyetine el konduğu ve kardeşinin ehliyetini kullandığı maddi vakıa olarak sabittir. Bu durumda fesih 4857 sayılı Yasa’nın 25/II-a maddesi kapsamında doğruluk ve bağlılığa uymayan davranış nedeniyle haklı olup, kıdem tazminatı talebinin reddi gerekirken kabulü hatalıdır… (9 Hukuk, 2017/15662 K.)
  • Zira davacının verdiği savunmadan anlaşıldığı üzere, davacı işe girerken kendisine ait olmayan başkasına ait sahte olduğunu bildiği diplomayı vermek suretiyle, bilerek sahte belgeyi kullanmıştır. Bilahare öğrenilen bu durum nedeni ile davacının iş sözleşmesinin feshi haklı nedene dayanmaktadır… (9 Hukuk, 2012/32150 K.)
  • Ne var ki, davacının işe müracaatı sırasında başvuru formunda bulunan iki sütuna önceden çalıştığı iki işvereni belirterek çalıştığı diğer işverenleri yazmamış olmasının güven zedeleyici bir işlem olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Davacı işçinin işe müracaatı sırasında kendi özelliğiyle ilgili bir hususu da gizlemediği açıktır… (22 Hukuk, 2018/12762 K.)

SONUÇ

SGK çıkış kodu 42, 2021 yılı Nisan ayında hayatımıza giren ve 29 numaralı kodun kaldırılması sonucunda onun yerini alan 9 koddan birisi ve ilkidir.

İş Kanunu’nun 25/II-a maddesinde yer alan gerekçe ile işveren tarafından haklı fesih yapıldığında kullanılan 42 çıkış kodunun ilk ve en önemli sonucu, işçiye işsizlik maaşı bağlanmamasıdır.

Ayrıca 42 numaralı çıkış koduna dayanarak yapılan fesihlerde işçiye kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı ödenmesi de gerekmez.

Son olarak, yazının ilgili bölümlerinde açıkladığım üzere, işverenin işçi için SGK’ya 42 çıkış kodunu bildirmesi, bunun mutlak bir gerçek olduğu anlamına gelmez. İşçi dava açarak bunun aksini ortaya koyabilir ve hem tazminatlarını de işsizlik maaşını alabilir.

Mustafa BAYSAL

Sizin için doğru ve değerli bilgiyi paylaşmaya çalışıyorum. Bu yazı gerçekten işinize yaradıysa ve teşekkür etmek istiyorsanız, yapmanız gereken tek şey onu PAYLAŞMAK. Nasıl mı? Hemen üste bakın :)

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu