Bildirimli fesih ya da süreli fesih, İş Kanunu’nun öngördüğü fesih türlerinden birisidir. İşçiye ve işverene birtakım yükümlülükler getiren bu fesih türü hakkında bilmeniz gerekenleri sizin için yazdım: Bildirimli fesih nedir ve nasıl uygulanır?
İçindekiler
Bildirimli fesih / Süreli fesih
Çalışma hayatında bazı kavramlar uygulamada farklı isimler alabilir. Bu duruma bir örnek de süreli fesihtir. Gerçekten de 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17’nci maddesinin başlığı “süreli fesih” olmasına rağmen, uygulamada bu fesih türüne çoğu zaman “bildirimli fesih” denir. Ben de bu yazımda, aynı anlama gelmeleri nedeniyle iki kavramı da kullanacağım. Bildirimli fesih ile süreli fesih kavramlarının aynı anlama geldiğini bilmeniz yeterli olacaktır.
Süreli fesih ya da bildirimli fesih nedir?
Süreli fesih; işçinin ya da işverenin iş sözleşmesini feshetmeden belirli bir süre önce karşı tarafa bildirimde bulundurmasını gerektiren bir fesih türüdür. Bu feshin en belirgin özelliği, feshin derhal yapılmaması ve belirli bir sürenin geçmesiyle geçerlilik kazanmasıdır.
Süreli fesih kavramını daha iyi anlamak için aslında haklı nedenle derhal fesih kavramını bilmeniz gerekir. Çünkü süreli fesih şöyle de tanımlanabilir: Süreli fesih, işçinin ya da işverenin “haklı nedenle derhal fesih” hakkı olmadığı durumlarda başvurulacak fesih türüdür.
Çünkü haklı nedenle derhal fesih hakkı olan işçi veya işveren elbette öncelikle bu fesih türünü kullanmayı tercih edecektir. Haklı nedenle derhal fesih için şu yazıma göz atabilirsiniz: https://mustafabaysal.com/derhal-fesih-nedir/
Bildirim süreleri
Madem işçinin ya da işverenin, iş akdini feshetmeden belirli bir süre önce karşı tarafa bunu bildirmesi gerekiyor, bu süreler neye göre belirleniyor?
Cevap için İş Kanunu’nun 17nci maddesinde yer alan ihbar sürelerinden bahsetmem gerekir. İşçinin kıdemine göre belirlenen bu süreler; 6 aya kadar kıdemi olan işçi için 2 hafta, 6 ay ile 1,5 yıl arasında kıdemi olan işçi için 4 hafta, 1,5 yıl ile 3 yıl arasında kıdemi olan işçi için 6 hafta ve 3 yıldan çok kıdemi olan işçi için 8 haftadır.
O halde bildirimli fesihte uyulması gereken ihbar/bildirim süreleri, işçinin kıdemine göre belirlenecek ve en az 2 haftadan başlayacaktır. Bu sürelerin işçi ile işverenin anlaşması durumunda artırılabileceğini daha önce yazmıştım: https://mustafabaysal.com/ihbar-suresinin-artirilmasi/
Bildirimli fesih hangi hallerde olur?
Buraya kadar bildirimli feshin ne olduğunu anlatmış olsam da eminim, aklınızda şu soru duruyor: Tamam da işçi ne zaman bildirimli fesih yapacak? Ne zaman haklı nedenle derhal fesih yapacak?
İş Kanununda iki tür fesih olduğunu söylemiştim. Bunlar derhal fesih ve bildirimli fesihtir. Adından da anlaşılacağı üzere derhal fesih, tarafların iş akdini istedikleri zaman sonlandırabildikleri bir fesihtir. İş Kanununun 24’üncü ve 25’inci maddelerine göre yapılan fesihler bu türdendir. İşte, 24’üncü veya 25inci madde kapsamında bir fesih söz konusu değilse feshin 17’nci madde kapsamında bildirimli olarak yapılması gerekir.
Bildirimli feshin hangi hallerde olduğunu tek tek saymak mümkün değildir. Ancak tersten gidilmesi mümkündür. Yani, derhal fesih imkânı yoksa bildirimli fesih yapılacaktır.
Bildirimli fesih neden var?
Ortada işçinin işten derhal ayrılmasına ya da işverenin işçisini derhal işten çıkarmasına sebep olabilecek nitelikte bir fiil olmadığına göre, iş sözleşmesini feshedecek olan tarafın karşı tarafı zor durumda bırakmaması esastır (eğer böyle bir fiil olsaydı, bu defa bildirimli fesih değil haklı nedenle derhal fesih yapılırdı).
İşçi işten ayrılacaksa, işveren onun yerine işçi aramak durumunda kalacak; işveren işçiyi işten çıkaracaksa, işçi yeni iş bulmak durumunda kalacaktır. Bildirim sürelerinin varlığı, sözleşmenin sona ermesiyle birlikte karşı tarafın en az zararı görmesini sağlayacaktır.
Geçerli nedenle fesih nedir?
Kafanızı biraz daha karıştırmak istemezdim ama bir de geçerli nedenle fesih kavramı vardır: https://mustafabaysal.com/gecerli-nedenle-fesih-nedir/
Yukarıdaki yazımda da izah ettiğim üzere; geçerli nedenle fesih aslında süreli feshin / bildirimli feshin bir ALT türüdür ve müstakil bir fesih türü değildir. Belirli şartlar oluştuğunda, işverenin süreli fesih / bildirimli fesih yaparak başvurması gereken özel ve alt bir süreli fesih / bildirimli fesih biçimidir.
İşçinin ya da işverenin ne yapması gerekir?
Derhal fesih gerekçesi bulunmayan ama iş sözleşmesini de sona erdirmek isteyen taraf, işçinin kıdeme göre belirlenen ve yukarıda belirttiği süreler kadar öncesinde karşı tarafa bildirimde bulunmalıdır.
Bu bildirimde, iş akdinin 17’nci madde kapsamında sona erdirileceği ifade edilmeli ve ihbar süreleri sonuna kadar çalışmaya/çalıştırmaya devam edilmelidir. Örneğin istifa edecek olan bir işçi doğrudan işten ayrılmamalı ya da işçiyle artık çalışmak istemeyen bir işveren onu işten hemen çıkarmamalıdır.
İşçi ihbar süresini kullanırken ayrıca yeni iş arama izni hakkına da sahip olacaktır. Bu izni işçi ister günlük ve isterse de toplu olarak kullanabilir.
İhbar sürelerine uyulmazsa ne olur?
Bildirim sürelerine uyulmasını isteyen İş Kanunu, uyulmaması halinde uygulanacak yaptırımı da belirlemiştir. Bildirim süreleri kadar beklemek istemeyen taraf, karşı tarafa ihbar tazminatı ödeyerek iş sözleşmesini hemen sonlandırabilir. Bu tazminata ihbar tazminatı adı verilir.
Örneğin işçisiyle daha fazla çalışmak istemeyen işveren, işçinin ihbar süresi tutarında ücretini peşin ödeyerek onu işten çıkarabilir. Bu noktada, ihbar süresinin ya tam kullandırılması ya da hiç kullandırılmaması gerekir. İhbar süresinin bir kısmını kullandırıp kalanının ücretini ödemenin sonuçlarını daha önce yazmıştım: https://mustafabaysal.com/ihbar-suresi-eksik-kullandirilirsa-ne-olur/
SONUÇ
Bildirimli fesih / Süreli fesih; hem işçi hem de işveren için getirilen bir yükümlülük olup temel amacı, iş sözleşmesini sona erdirecek olan tarafın karşı tarafı zor durumda bırakmasını engellemektir. Çünkü fesih sonunda ya işçi iş aramak zorunda kalacak ya da işveren yeni işçi bulmak zorunda kalacaktır.
Bildirimli fesih yapması gerekirken yapmayan ve derhal işten ayrılan işçi ya da onu işten çıkaran işveren, karşı tarafa ihbar tazminatı ödemek zorunda kalacaktır.
Bildirimli fesih dilekçesi örneğini şu yazımda bulabilirsiniz: https://mustafabaysal.com/fesih-bildirimi-ornegi/
Sık Sorulan Sorular (SSS)
İşçi süreli fesih yaparsa kıdem tazminatı alabilir mi?
Hayır, süreli fesih yapan işçi istifa etmiş demektir ve istifa eden işçi de kıdem tazminatı hak etmez.
Fesih türleri nelerdir?
İş Kanunu’nda iki fesih türü bulunur: Süreli fesih ve Haklı nedenle derhal fesih
Bildirim süresi ne kadardır?
Bildirim süresi aslında İş Kanunu’nun 17’nci maddesinde sayılan ihbar süresidir ve işçinin kıdemine göre belirlenir. İşçinin kıdemine göre 2, 4, 6 veya 8 hafta olarak uygulanır.
Hocam selam ben 21 yıldır deblet hastanesinde yemizlik görevlisi olarak calışmak tayım beni görevlendirmeyle mutfaga garson olarak cekiyorlar ben görevlendirmeyi imzalamadım kabul etmedim ne yapmam gerekiyor bana yardımcı olurmusunuz
Merhaba, iş sözleşmenizdeki hükümleri ya da size daha önce imzalatılan muvafakatname benzeri evrakları görmeden yapılacak her yorum yanıltıcı olacaktır. Bu nedenle, bir şey söylemem mümkün olmaz Hakan bey.
Merhaba kolay gelsin
Güvenlik görevlisi olarak 8 ay 13 gün görev yaptım. Güvenlik şirketi bir ay öncesinden projenin bittiğini ve bir evrağa izma atmamı söyledi bende tamam dedim.
Yeni bir iş sözü verdiler,
Lakin 15 gün geçti ve öyle birşeyin olmadığını gördüm.
İhbar tazminatım hakkım var diye biliyorum,
Fakat öyle para hesabıma yatırılmamıştır.
iş verene telefon ile bu hakkımı istediğimde
Tazminatın maaşına yansıtılıyor dedi ve böyle bir hakkın yok dedi.
Ne yapmam lazım nasıl bir izlemeliyim.
Yardımcı olursanız sevinirim.
Merhaba, açıkçası bordronuzu ya da imzalatılan evrakı görmeden yorum yapan herkes yanlış bilgi vermiş olur. Ben de buna dahilim Erdal bey.
Merhabalar
ben 2003 yılından beri bir firmada çalışıyorum benden önce en az 30 kişiye 3600 den kıdem ödediler . ve ertesi günü tekrar iş başı yaptırdılar
bende ihtiyaçlarımdan dolayı talep ettim ve tekrar işe devam etmek istedim
fakat şirket yöneticileri bana 3 ay ara vermelisin 3 ay sonra tekrar iş başı yapabilirsin dediler. aksi halde 3-5 sene sonra mahkemeye verip tekrar 2003 yılı itibarı ile tekrar tüm haklarını alabilme yolu varmış
böyle bir kanun varmı yoksa bunlar vermemek için bahaneler mi uyduruyor bilgi verirseniz memnun olurum
Merhaba 3’5 yıldır çalışan elemanım işten : evlilik hamilelik bahanelerle son iki aydır düzenlideğil ve son bir ay hiç gelmedi aynı zamanda çalışmaya devam edemeyeceğini söyleyen pandemi boyunca iş olmadığı halde ekibimi ayakta tutmak için tam maaş ödedim işlerin yoğun günlerinde rapor almadan doktor dinlen diyor diye işe gelmedi bu yoğun günlerimde iş yerine sorumsuzluğu kabul edilemez sosyal medyada gördüğüm kadarı ile durmadan bir yerlere giden gününü gün eden elemanı işten çıkışını vermek istiyorum ne yapmalıyım? 🙏.
iyi günler , 3 ay çalıştığım iş yerinden 4 kodu ile fesih bildirimi yapılarak çıkartıldım mesai ,izin gibi haklarımı aldım kıdem yada başka tazminat hakkım var mıdır?
İhbar süresi de tanındıysa size başka bir hakkınız yoktur.
Hocam merhaba beni işten çıkardılar. 15 gün önceden de haber verdiler ama iş arama iznimi kullandırtmadılar. Bu durumda ihbar tazminatı alabilir miyim?
Semih bey, ihbar tazminatı alamazsınız. Ama iş arama iznine dair zamlı ücret alabilirsiniz. İş arama izni ücretini açıkladığımız yazıya göz atabilirsiniz.
Hocam sizden ricam benim için hesaplama yapabilir misiniz? Çalıştığım iş yerinden çıkarıldım ve 15 gün önceden haber verdiler bana. İşten çıktığım gün o iş yerinde 11 ay 19 gündür çalışıyordum yani 4 haftalık ihbar süresi var ama bana 15 gün önceden haber verildi. İş arama iznimi de kullanamadım. İş yerinden benim alacağım ihbar tazminatı(zamlı ücret vs.) ne kadardır?
Ayrıca bir şey daha sormak istiyorum. İş yeri bana ibraname imzalamadan maaşımı vermiyor. İbranameye de alacağım yoktur yazmamı istiyorlar. Aksi halde maaşımı ödemeyeceklerini belirttiler. Bu durumda ne yapabilirim. SGK’yı aradım ama iş yeri ile görüşüp anlaşın dediler.
Teşekkürler.
İşçiye ihbar süresi eksik kullandırılırsa, tamamının ihbar tazminatının ödenmesi gerekir. Bu durumda size 4 haftalık ihbar tazminatı ödemek zorundadırlar. Maaşınızı banka hesabınıza yatırırlarsa, imza atın. işyerinde normalde maaşı elden mi bankadan mı alıyorsunuz?
Bankadan alıyorum ama işte kaç gün geçti hâlâ maaşımı alamadım. Geçenlerde gidip ibraname imzaladım ama alacaklarımı da(ihbar tazminatı vs.) yazmıştım. Bu sefer de düzgün yaz dediler. Düzgünden kasıt sadece maaşım oluyor. Ben ibranameye alacağım yoktur yazsam ve onlar maaşımı ödedikten sonra arabulucuya başvurup tazminatımı alabilir miyim? 1 hafta önce ihtar çektim ama hak hukuk umurlarında değil.
Semih bey, almadığınız bir parayı almış gibi yazmanız aleyhinize olabilir. Sizin yerinizde olsam bir an önce arabulucuya başvururdum.