İhbar tazminatı, her halde ve şartta alınan bir tazminat değildir. Hatta çift taraflı bir tazminattır ve işçi hak edebileceği gibi işveren de hak edebilir. Biz de daha rahat anlaşılması için bir ihbar tazminatı şeması hazırladık. Şema yardımıyla kolaylıkla bu sorunun cevabını bulabilirsiniz: İhbar tazminatı alabilir miyim?
İhbar tazminatı şartları
İhbar tazminatının gündeme gelebilmesi için öncelikle işçinin ihbar süresi kullanma hakkının olması ve bu hakkın ona kullandırılmamış olması gerekir. Dolayısıyla, işçinin iş akdinin işveren tarafından esasen bildirimli fesih ya da süreli fesih olarak adlandırılan ve İş Kanunu’nun 17’nci maddesinde açıklanan fesih türü il sona erdirilmesi gerekirken, işverenin işçiyi ihbar süresi kullandırmadan işten çıkarmış olması icap eder.
Bildirimli feshin ne olduğunu şurada izah etmiştim: mustafabaysal.com/bildirimli-fesih-nedir
İhbar sürelerinin ne kadar olduğunu ise şu yazımda açıklamıştım: mustafabaysal.com/ihbar-sureleri-kac-haftadir
Kısaca tekrarlamak gerekirse; işçinin ihbar süresi kıdemine göre belirlenir ve aşağıdaki gibidir:
- Kıdemi altı aydan az sürmüş işçi için iki hafta
- Kıdemi altı aydan bir buçuk yıla kadar olan işçi için dört hafta
- Kıdemi bir buçuk yıldan üç yıla kadar olan işçi için altı hafta
- Kıdemi üç yıldan fazla işçi için sekiz hafta
İşte işçi ya da işveren, kim bildirimli fesih yapacaksa, bunu belirli bir süre önceden karşı tarafa ihbar etmekle yükümlüdür. Bu yükümlülük yerine getirilmezse, karşı taraf ihbar tazminatı talep etmek hakkına sahip olur.
İhbar tazminatının hesaplanması
İhbar tazminatı, işçinin ihbar süresi kadar ücreti tutarında hesaplanır. Burada hesaplamaya esas olan ücret, işçinin giydirilmiş brüt ücretidir: https://mustafabaysal.com/ihbar-tazminati-hesaplama-ornegi/
İhbar tazminatını işveren de isteyebilir
İhbar tazminatının ön şartı, iş sözleşmesini fesheden taraf olmamaktır. Çünkü ihbar tazminatı hak edecek olan taraf her zaman, iş sözleşmesini sona erdiren tarafın karşısında yer alan taraftır. Bunun nedeni; ihbar tazminatının doğması için, kullandırılmamış bir ihbar süresinin varlığıdır.
Örneğin işçi iş sözleşmesini sona erdirse; ama işverene zamanında bildirimde bulunmasa, ihbar tazminatına işveren hak kazanacaktır.
İhbar tazminatı şeması
İhbar tazminatının ne olduğundan, hangi hallerde hak edileceğinden ve nasıl hesaplanacağından yukarıda bahsettik.
Şimdi, ihbar tazminatını hak edip hak etmediğinizi kolayca anlayabilmeniz amacıyla oluşturduğumuz ihbar tazminatı şemasını sizinle paylaşacağız. Aşağıda yer alan ihbar tazminatı şemasıyla, ihbar tazminatına hak kazanıp kazanmadığınızı hızlı ve güvenilir bir şekilde görebileceksiniz.
Ayrıca konuyla ilgili olarak; şu yazıma da göz atabilirsiniz: mustafabaysal.com/ihbar-tazminati-nasil-alinir
İşverenin haklı feshinde ihbar tazminatı
Burada bir hususu özellikle hatırlatmak gerekir. Hemen yukarıda da izah ettiğim üzere, işverenin 17’nci madde kapsamında süreli fesih yaptığı ve fakat işçisine ihbar süresi kullandırmadığı durumlarda, işçinin ihbar tazminatı hak ettiği açık ve nettir.
Buna karşılık; işverenin İş Kanunu’nun 25’inci maddesi kapsamında haklı fesih yapması halinde, kural olarak işçiye ihbar süresi kullandırmasına gerek olmadığı için, işçinin ihbar tazminatı hak etmesi de mümkün olmaz.
Ancak işverenin yaptığı bu haklı nedenle derhal fesih “haksız” olabilir. Evet, örneğin işveren işçisi işe mazeretsiz üst üste 2 iş günü gelmedi diye onu 25/II-g maddesi kapsamında derhal işten çıkarsa, işçisine ihbar süresi kullandırmak zorunda olmaz ve işçi de ihbar tazminatı hak edemez. Peki, ama ya işçinin devamsızlık yaptığı o iki günden en az birinde geçerli mazereti varsa, ne olur?
Bu işçi diyelim ki, o iki gün boyunca hastanede yatmış olsun ve işverene bunu haber verememiş olsun. Bu geçerli mazeret işverenin feshini haksız kılar. İşte bu işçinin artık işverenden ihbar tazminatı talep etme hakkı olur. İşveren buna yanaşmazsa da işçi hakkını hukuki yollarla arayabilir.
Dolayısıyla; işverenin fesih ister 17’inci madde isterse de 25’inci madde kapsamında olsun, önemli olan fiilen hangi kapsama girdiğidir ve işçinin bunu araştırarak ihbar tazminatını talep etmesi her zaman mümkündür.
Yargıtay kararlarında ihbar tazminatı
Aşağıdaki Yargıtay kararı, buraya kadar yazılanları son derece güzel özetlemektedir:
“… İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesini haklı bir neden olmaksızın ve usulüne uygun bildirim öneli tanımadan fesheden tarafın, karşı tarafa ödemesi gereken bir tazminattır. Buna göre, öncelikle iş sözleşmesinin Kanunun 24 ve 25 inci maddelerinde yazılı olan nedenlere dayanmaksızın feshedilmiş olması ve 17’nci maddesinde belirtilen şekilde usulüne uygun olarak ihbar öneli tanınmamış olması halinde ihbar tazminatı ödenmelidir. Yine haklı fesih nedeni bulunmakla birlikte, işçi ya da işverenin 26’ncı maddede öngörülen hak düşürücü süre geçtikten sonra fesih yoluna gitmeleri durumunda, karşı tarafa ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü doğar.
İhbar tazminatı, iş sözleşmesini fesheden tarafın karşı tarafa ödemesi gereken bir tazminat olması nedeniyle, iş sözleşmesini fesheden tarafın feshi haklı bir nedene dayansa dahi, ihbar tazminatına hak kazanması mümkün olmaz. İşçinin 1475 sayılı Yasanın 14 üncü maddesi hükümleri uyarınca emeklilik, muvazzaf askerlik, evlilik gibi nedenlerle iş sözleşmesini feshetmesi durumunda ihbar tazminatı talep hakkı bulunmamaktadır. Anılan fesihlerde işveren de ihbar tazminatı talep edemez…” (9 Hukuk, 2020/2319 K.).
SONUÇ
İhbar tazminatı alabilir miyim? Bu sorunun cevabı; iş sözleşmesini kimin sona erdirdiğine, hangi nedenle sona erdirdiğine ve ihbar süresinin fiilen kullanılıp kullanılmadığına göre değişir.
O kadar ki; ihbar süresinin kullandırıldığı hallerde bile işçinin ihbar tazminatı hak etmesi mümkündür. Evet, yanlış duymadınız. İhbar süresinin bölünmezliği ilkesi gereği, ihbar süresi eksik kullandırıldığı anda hiç kullandırılmamış kabul edilir ve örneğin 4 hafta ihbar süresi olan bir işçiye 3 hafta ihbar süresi kullandırılsa, ihbar süresi hiç kullandırılmamış kabul edilir, işçi böylece 4 haftalık ücreti tutarında ihbar tazminatına hak kazanır.
Yazının içinde yer alan ve bizzat hazırladığım “İhbar tazminatı alabilir miyim?” şeması bu konuda işinize önemli ölçüde yarayacaktır.
Konuyla ilgili sık sorulan sorular:
Kendi isteğiyle çıkan ihbar tazminatı alabilir mi?
Hayır, alamaz. İster istifa, ister haklı neden, ister askerlik vs. hangi neden olursa olsun, işten kendisi ayrılan işçi ihbar tazminatına hak kazanamaz.
İhbar tazminatı vermiyorlar, ne yapabilirim?
Öncelikle işverenden talepte bulunun. Ödemezse arabulucu başvurusu yapmanız gerekir. Arabulucuda uzlaşamazsanız, iş mahkemesinde dava açmanız gerekecektir.
İstifa edince ihbar süresi zorunlu mu?
Evet, eğer ortada haklı bir nedeniniz yoksa yani klasik anlamda istifa ediyorsanız, ya ihbar süresini çalışırsınız ya da işverene ihbar tazminatı ödersiniz.
İşveren hangi durumda ihbar tazminatı ödemez?
İşveren işçiyi işten çıkarıyorsa; ancak İş Kanunu’nun 25’inci maddesi kapsamında fesih yapıyorsa ihbar tazminatı ödemez. Tabi bu feshin “gerçekten” 25’inci maddede belirtilen sebeplerden birisine dayanması gerekir.
Merhaba Mustafa bey, çalıştığım firmada iki hafta sonra 2. yılım dolacak. Firma elden para verip sigortayı tam göstermiyor. Nisan ayında istemediğimi belirttim beni temmuz maaşına ötelediler, temmuz maaşında çok az bir miktar yükselttiler, ve bende bu şekilde kabul etmediğimi söyledim. Şirket sahibi birini bulup yetiştirip helalleşelim dedi. İhbar süren başladı vs denmedi sadece bu şekilde bilgi verildi. Bu helalleşme sürecinde işten çıkaran onlar oluyor ve ben hem kıdem hem ihbar tazminatımı alabilecekmiyim ve bu ihbar süresini beklemeden çıkarsam haklı olduğum için ihbar ve kıdem tazminatımı alabilirmiyim.
Merhaba 2011 den bu yana halen çalıştığım iş yerinde meslek kodumun yalnış girildiğini gördüm ve düzeltilmesi için insan kaynaklarına mail yolladim aradan 14 gün geçmesine ramen hala cevap alamadım ve düzeltme olmadığını gördüm bu sebeple işten ayrılsam ihbar ve kıdem tazmina ti ala bilirmiyim.Bir konuda işimiz gereği şirket arabası kullanıyoruz ve otopark ucret lerini kendimi ödeyip ay sonunda fisleri toplayım şirket e veriyoruz bu otapark ücretini de bize 1 ay sonra yatırıyorlar verdiğimiz para elimize 2 ay sonra geçiyor bununla ilgili ne yapıla bilir .
Merhaba. Meslek kodunun doğru bildirilmemesi, sizin açınızdan herhangi bir kayba neden oluyor mu? Olmuyorsa, haklı fesih nedeni de olmaz. Diğer konuda ise, süregelen uygulama var ve siz bunu fiilen kabul etmiş durumdasınız. Bunun da haklı fesih gerekçesi olduğunu düşünmüyorum.
Mustafa bey oncelikle cevabınız icin cok tesekkurler ederim.Beden işçisi olarak gösteriliyorum ama onla alakalı bir iş yapmıyorum meslek lisesi mezunuyum pos cihazi tamir bakim kurulum guncel lenmesi isleri yazarkasa kurulum ariza ve bakim uye is yerlerine promosyon malzemesi dağıtımı .Subelerin gorsel reklam afişlerinin uygulaması değiştirilmesi. Sirketin verdiği aracı kullanmak.Bize vermiş oldukları kartlarda saha teknisyeni unvanı var meslek kodun değiştiğinde ister istemek maaş inda ona gore artması gerekmektedir diye düşünüyorum.
Rica ederim. Alacağınız maaşla, meslek kodunun doğrudan bir ilgisi yoktur. Gerçekte ne iş yapıyorsanız, maaşınız zaten ona göre belirlenir. İleride, SGK’nın mesleklere göre asgari ücret uygulaması başlarsa, o zaman belki hak iddia edebilirsiniz. Şu anda meslek kodunun yanlış girilmesinin bir yaptırımı yoktur.
Merhaba ankara dan sevil ben
20/01/2016 tarihinde özel bir şirkette oranın sözde ortağı tanıdık olduğu ıçin beni arayıp yeni ortak olduğum firmaya çaya telefona bakacak eleman arıyoruz dediği için işe başladım.
11 ay o birimde çalıştım bu süre içinde iş yerinin merkez ofisi olan bölümde ne zamn çaycı bayan izin alsa beni rızam olup olmadığını sormaksızın yarın buraya geliyorsun diyerek itiraz hakkım olmadan çalışmaya devam ettik.
geçtiğimiz şubat ayında sincan da fabrika açıldı oraya alındım fakat oraya gtmeyi kendim istedim yoksa iş yeri merkezi olan birimde mutfakta ve temizlik işinde kalmam için ısrar edildi hayır bn burada çalışamam dedim ve fabrikaya gitmek istedim fabrikada tek çalışan bayan ben olduğum için gelen yemek servisi 3 katlı büro temizliği ve çay her iş bana yüklendi depo gelen giden işler aynı zamanda bir çok hakarete de maruz kaldım gerek çalışan imalat elamanları gerek merkez deki muhasebe elamanı sözlü hakaretlerde bulundu 3-4 ay içinde elaman sayısı attı ve ben yetişemiyorum artık mutfağınıza bayan alın dedim 7 ay gbi süre sonra bayan eleman alındı bayan alındıktan 1 ay sonra beni tekrar merkez buroya sekreter olarak getirdiler ama burada sekreterlik de yaptırmıyorlar daha çok getir götür işinde kullanılıyorum 1 aydır buradayım 03/11/2017 de bugün itibarıyla tekrar sincan fabrikaya çay temizlik elemanı olarak geçmem için karar alındığını söylediler ben sizin mutfağınızda çalışamam buraya işe alınmam bu şekilde değildi dedim ki benim görev kodum temizlik elemanı olarak kayıtlı olduğunu söylüyor muhasebe bunun benim aleyhime kullanılması doğrumu böyle bişeyden bilgim yoktu
sanırım yıldırma psikolojisi uygulanıyor ayrıca asgari ücret ten 150 tl fazla maaş aldığım halde ssk asgari ücretten yatırılıyor işten kendim ayrılsam 2 yıllık tazminatı alabilirmiyim ne yapabilirim bir yol gösterirmisiniz lütfen
Merhaba. Elden ücret almanız bir haklı fesih nedenidir. Ama bunun ispatı çok kolay değildir. Diğer bahsettiğiniz husus ise mobbing gibi duruyor ve mobbinge uğrayan işçinin haklarını açıkladığımız yazımıza göz atarak bilgi alabilirsiniz.
Dört yıldan fazla aynı iş yerinde ssk lı olarak çalışmaktaydım ve bugün işi bıraktım. İşim satış pazarlama patronum ürünleri götürüp başka bir yere sattığımı çaldığımı söyledi sözde ürünleri sattığımız mağaza ürünleri benden almadığını başka birinden aldığını beyan etti ve çoğu mal faturasız sadece fiş le çıkıyor bizden. Hırsızlıkla itham edilince iş yerinin arabasını telefonunu vs. ne varsa bırakıp işi bıraktım. İş verenim önceden işi bırakacağımı belirtmediği için benden bir şey talep edebilir mi ? Benim yapmam gereken nedir teşekkürler.
Doğukan bey, hırsızlık ithamında bulunulduğu için öylesine çıkar giderseniz, işveren sizden ihbar tazminatı talep edebilir. Gerçekten de böyle bir şey olmadıysa, haklı nedenle derhal fesih yapmalı ve tazminatlarınızla haklarınızı talep ederek işten ayrılmalısınız.
1/09/2014 tarihinde girdigim işyerinde 21/10/2016 tarihinde dogum iznine ayrildim.10/08/2017 iş başi yaptim ve ihbar çalışiyorum , bu durumda raporlu oldugum surec tazminattan cikariliyormu? Cikariliyor ise ihbar suresininde düşmesi gerekmezmi ki bide 1 eylülde 3 yılım doluyor bu durumda yillik izinde hak kazanabiliyormuyum.
Merhaba. Doğum izninden kastınız analık izni ise, bu süre kıdem tazminatı hesabına dahil edilir. Doğum sonrası ücretsiz izin alsaydınız, bu sürenin düşülmesi gerekirdi. Yıllık izne ise zaten hak kazanmış durumdasınız. Bunun için 1 yıllık kıdem yeterlidir.
Merhaba
5 aylik calismanin ardindan ayin 19unda isten cikarildim. 2 gun raporsuzdum. O ay 28i son gunumdu. Ama maasimdan daha az odeme aldim. 15 gun ihbar gunu + 17 is gunu mu hesaplaniyor? Teknik olarak hafta icleri tum ay calismis oldum. Ama maasim yine de eksik?
Gökçe hanım, tam anlayamadım. Biraz daha net açıklayabilirseniz, yorum yapmaya çalışırım.
Mustafa bey 2aylik deneme süreli girdiğimiz işte 4ay çalışıp işverence cikarildigimizda 15gun 2saat iş bulmamız için izin veriyor peki ihbarda vermek zorundami
Cem bey, size verilen bu günler zaten ihbar süreleridir. İşveren size, 15 gün önceden bildirimde bulunmuş ve günde de 2 saat iş arama izni vermiş. Artık, ihbar tazminatı ödemesi gerekmez.
2 ocak 2017 de is basi yaptigim is yerinde 2aylik deneme suresiyle 30 haziran 2017 ihbar surem tebli edilerek 14 temmuzda is aktimin fes edilecegi soylendi 6 aylik calismayi doldurmusmu oluyorum yoksa deneme suresi yuzunden bu sure dahami dusukmoluyor ihbar tazminati hak edebilirmiyim iki haftaliknsure 4 haftaya uzarmi?
Ahmet bey, deneme süresi de kıdeminizden sayılır ve bu süre de dahil edilerek ihbar süresi hesaplanmalıdır.
Özel sektörde çalışıyordum 5 ay sonra isten çıkarıldım uyarı falan yapılmadı sadece mesai bitiminde aradılar ve çıkışımın verildiği söylendi tabi bu dönemde hamileyim tazminat alabilirmiyim işçi mahkemesine başvursam böyle bir hakkım varmı
Elbette dava açabilirsiniz. Öncelikle şu yazımı okumanızı öneririm.
Bi fabrikada çalışıyordum asgari ücret altı calistiriyorlardi. Ben de bunu öğrendim gittim şikayet ettim bir ay sonra işten çıktım bir aylık maasimi yatirmadilar bugün dilekçenin sonucu geldi işverenle konuşun ihbar tazminatinizi alın vermezse yargıya başvurun diyor ne yapmalıyım 2015 aralıkta ise başladım 2016ekimde bıraktım işi bana yardımcı olun
Özlem hanım dilekçede de denildiği gibi, işveren ödeme yapmazsa dava açmanız gerekir. Bu şikayet sonucu davada lehinize delil olacaktır.