Kıdem tazminatı alabilir miyim?

Bu soruyla sık sık karşılaşıyorum. İşçinin işten ayrılırken elde edebileceği en büyük kazanım olduğu için, kıdem tazminatı hak edilip edilmediğinin merak edilmesi normal olsa gerek. Böyle olunca da bu soruya cevap vermemiz gerekti: Kıdem tazminatı alabilir miyim?

Cevabı okumadan önce bilmeniz gerekir ki; işçinin içinde bulunduğu somut durum bir diğer işçininkinden farklı olabilir. Bunun anlamı; benzer olaylarda bile farklı sonuçlara ulaşılabileceğidir. Yazıyı genel bir rehber gibi değerlendirmeniz daha doğru olacaktır.

Kıdem tazminatı nedir?

Kıdem tazminatı; bir işyerindeki ya da aynı işveren bünyesindeki çalışma süresi en az 1 yıl olan işçinin, belirli durumlarda hak ettiği ve çalışmış olduğu her yıl için bir aylık giydirilmiş brüt ücreti kadar ödeme aldığı bir tazminattır.

İlk bakışta karışık gibi görünen kıdem tazminatını unsurlarına bölersek daha rahat anlaşılacağı muhtemeldir:

• İşçinin işverenlik bünyesinde en az bir yıllık kıdeminin olması gerekir.
• Mülga 1475 sayılı İş Kanunu’nun halen yürürlükte olan 14’üncü maddesindeki şartlardan birisinin gerçekleşmesi gerekir.
• İşçi çalışmış olduğu her bir yıl için, işten ayrıldığı tarihteki brüt ücreti tutarında tazminat alır.

Kıdem tazminatı miktarı

Kıdem tazminatı miktarı işçiden işçiye göre değişecektir. Çünkü bu rakam, iki unsura göre belirlenir:

• İşçinin çalışma süresi
• Brüt ücreti

Çok teknik bir konu olan hesaplamaya bu yazıda girmeyeceğiz; ama aşağıdaki bağlantıda ayrıntılı bir kıdem tazminatı hesaplaması örneğini görebilirsiniz: Kıdem tazminatı hesaplaması örneği

Kimler kıdem tazminatı alabilir?

Bu sorunun cevabı, aynı zamanda kıdem tazminatı alma şartlarını da belirler. Bu şartların neler olduğunu da uzun uzun yazmıştık: Kıdem tazminatı alma şartları

Kıdem tazminatı alabilir miyim?

Bu sorunun cevabını kendiniz bulabilirsiniz. Bunun için, aşağıdaki sorulara cevap vermeniz ve cevaplara göre ilerlemeniz yeterli olacaktır. Takıldığınız noktalar olursa, yorum yaparak sorunuzu bize iletebilirsiniz.

Kıdem tazminatı şeması

Aşağıdaki sorulara cevap vererek ilerleyiniz. İlerleyecek soru kalmadığında muhatap olduğunuz cevap sizi aradığınız cevaba götürecektir:

1- En az bir yıldır aynı işverene bağlı bir veya birden fazla işyerinde kesintisiz olarak çalışıyor muydunuz?

Hayır ==> Alamazsınız.

Evet ==> İkinci soruya geçiniz.

2- Sözleşme sizin tarafınızdan mı feshedildi?

Evet ==> Üçüncü soruya geçiniz.

Hayır ==> Dördüncü ve Beşinci sorulara geçiniz.

3- Sözleşmeyi hangi nedenle feshettiniz?

Her hangi bir sebep göstermeden, kendi isteğimle feshettim. ==> Alamazsınız.

İş Kanununun 24 üncü maddesi gereğince feshettim.(Haklı nedenlerim vardı)* ==> Alabilirsiniz.

Muvazzaf askerlik hizmetimi yapmak için feshettim. ==> Alabilirsiniz.

Emekliliğe ayrılmak için feshettim. ==> Alabilirsiniz.

Kadınım, evlendiğim tarihten bir yıl içerisinde sebep göstermeksizin feshettim. ==> Alabilirsiniz.

15 yıl sigorta süresini ve 3600 prim gün sayısını doldurdum ve kendi isteğim ile ayrıldım ==> Alabilirsiniz.

4- Sözleşmeyi İşvereniniz feshetti ise hangi sebeple feshetti?

. İş Kanununun 25 inci maddesinin II numaralı bendine dayanarak feshetti.(İşveren haklıydı)** ==> Alamazsınız.

İş Kanununun 25 inci maddesinin I, III ve IV üncü maddelerine dayanarak feshetti.*** ==> Alabilirsiniz.

5- Sözleşme işçinin vefat etmesi nedeniyle mi sona erdi?

Cevabınız evetse, hak sahipleri kıdem tazminatı almaya hak kazanır. ==> Alabilirsiniz.

Yukarıdaki sıralamayı takip etmeniz sizi doğru cevaba elbette götürecektir; ancak bir hususu hatırlatmakta da yarar görüyorum. Örneğin bu “kıdem tazminatı alabilir miyim?” şemasının 4’üncü maddesinin ilk bölümü “alamazsınız” şeklinde sona erdi.

Bunun nedeni, işverenin İş Kanunu’nun 25/II maddesi kapsamında yapacağı fesihlerde işçinin kıdem tazminatı hakkını yitirmesidir. Buna rağmen; işverenin bu feshi doğru olmayabilir. Yani işçi her zaman bunun aksini iddia edebilir ve işverenin feshinin 25/II kapsamında haklı bir fesih olmadığını iddia ederek kıdem tazminatını önce arabulucu ve sonra mahkeme aracılığıyla talep edebilir.

Dolayısıyla yukarıdaki şemayı takip ederken, şemadaki sorulara verilen cevapların kâğıt üstünde doğru olduğunu varsaydığımızı unutmamalısınız.

SONUÇ

Yukarıdaki soru cevaplar sizi aradığınız cevaba ulaştırmış olmalı. Böylece “Kıdem tazminatı alabilir miyim?” sorusunun cevabını bulabilirsiniz.

Ama kıdem tazminatı konusu o kadar karışık ve detaylıdır ki; bu yazı size yeterli gelmemiş olabilir. Web sitemize kıdem tazminatıyla ilgili yazdığımız makale sayısı yüzleri buluyor.

Kıdem tazminatı konusunu tam olarak anlamak istiyorsanız, aşağıdaki bağlantıya tıklayarak yazıların bir kısmına ulaşabilirsiniz: Kıdem Tazminatı