Telafi çalışması, İş Kanunu’nun öngördüğü çalışma modellerinden birisidir. Yapısı itibariyle sık rastlanmayan; ancak her an da karşılaşılabilecek nitelikte olan telafi çalışması resmi tatillerde yaptırılabilir mi?
İçindekiler
Telafi çalışması hangi hallerde yapılabilir? (Md. 64 sınırlı sayım)
Telafi çalışması 4857 sayılı İş Kanunu’nun 64’üncü maddesinde ele alınmış olup ancak belirli hallerin varlığı durumunda yaptırılabilir. Buna göre, aşağıdaki hallerden birisi ortaya çıktığında telafi çalışmasına başvurulabilir:
- Zorunlu nedenlerle işin durması
- Ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra işyerinin tatil edilmesi
- Diğer benzer nedenler
İşte bu durumlardan dolayı aşağıdaki sonuçlar meydana gelmiş olabilir:
- İşyeri tamamen tatil edilmiştir.
- Normal çalışma süresinden önemli ölçüde az çalışılmıştır.
- İşçi izin talep etmiştir.
Hangi gerekçe olursa olsun; işçi çalışmadığı bu süreleri ilerleyen zaman diliminde bilahare çalışarak telafi edebilir.
Zorunlu nedenler
Burada özellikle zorunlu neden kavramının açılması gerekebilir. Son yıllarda karşımıza çıkan en önemli örnek, koronavirüs zamanındaki çalışma koşulları olabilir. Gerçekten de virüs nedeniyle işlerin durma noktasına geldiği işyerlerinde kısmen veya tamamen işyerleri tatil edilmiş ve işçiler çalışamamıştı. Bu çalışılmayan sürelerin telafisi ilerleyen zamanda yapılmıştı.
Buna benzer şekilde, işyerinin tercihinden kaynaklanmayan ve işyerini çalışmamaya veya daha az çalışmaya icbar eden nedenlerin zorunlu neden olarak değerlendirilmesi gerekir.
“Bayramda tatil yaptınız, haftaya fazla çalışın” demek yasal mı?
Telafi çalışmasıyla ilgili yanlış anlaşılmaya müsait bir durum, telafi çalışmasının ulusal bayram ve genel tatil günlerinin kendisiyle ilgili olduğunu zannetmektir.
Halbuki, kanun metninde de açıkça ifade edildiği üzere, telafi çalışması ulusal bayram ve genel tatillerden “önce veya sonra” çalışamama durumuyla ilgilidir.
Örneğin 4,5 günlük kurban bayramının son günü Cuma’ya denk gelince işçi takip eden Cumartesi gününü de izin olarak talep edebilir veya işveren 9 günlük bayram tatilini birleştirebilir. İşte bu nedenle çalışılmayan sürelerin telafi edilmesi mümkündür.
Oysa ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma yapıldığında, bunun ücretinin bilahare ve mutlaka ödenmesi gerekir. Ücret ödemek yerine izin vermek yasal değildir: https://mustafabaysal.com/resmi-tatil-ucreti-yerine-izin/
Telafi çalışmasının kuralları ve süre sınırı
Telafi çalışmasının son derece basit ve anlaşılır 2 kuralı bulunur:
- Telafi çalışması, çalışılamayan günü takip eden 4 ay içinde yaptırılmak zorundadır. Bu süre geçtikten sonra, işçiye telafi çalışması yaptırılamaz.
- Telafi çalışmasında geçen süreler fazla mesaiden sayılmaz.
- Telafi çalışması, işçinin günlük çalışmasına ek olarak 3 saatten çok olamaz (İşçinin o günlük toplam çalışması da asla 11 saati aşamaz).
- Tatil günlerinde telafi çalışması olmaz.
Telafi çalışması için işçinin onayı gerekir mi?
Telafi çalışmasının zorunlu sebeplerden kaynaklanması veya ulusal bayram genel tatil günlerinden (UBGT) önce ve sonra işyerinde çalışılmaması durumunda işçinin onayının alınması gerekmez. Yalnızca, işçinin talebi üzerine, UBGT günlerinden önce veya sonra işçiye özel izin verilecekse, işçinin burada onayından ziyade yazılı talebinin bulunması gerekir.
SONUÇ
Resmi tatillerde telafi çalışması yaptırılabilir mi? Burada kastedilen, resmi tatilde çalışan işçiye daha sonra tatil verilip verilemeyeceği ise, bu elbette mümkün değildir. İşçinin genel tatil ücretinin muhakkak ödenmesi gerekir.
Kastedilen, telafi çalışması yapması gereken işçiden bu çalışmayı resmi tatil gününde yapmasının istenip istenemeyeceği ise, bu da mümkün değildir. Telafi çalışmasının, genel tatil günlerinde yaptırılmaması gerekir.
Çünkü bu hem Kanun’un emredici hükmüdür hem de hafta tatilinde ya da resmi tatilde çalışmak zorunda kalan işçiden bir de ekstradan birkaç saat çalışmasını istemek adil olmasa gerekir.
Telafi çalışmasının, işçinin çalışmadığı o günü ya da günleri takip eden 4 ay içinde ve muhakkak tatil günleri haricinde yaptırılması gerekir.
Sık sorulan sorular (SSS)
Telafi çalışması Pazar günü yapılır mı?
Pazar gününden kasıt, işçinin hafta tatili ise; hafta tatilinde işçiye telafi çalışması yaptırılamaz.
Telafi çalışması yapan işçiye ücret ödenir mi?
Hayır, telafi çalışması için özel olarak ödenmez; çünkü işçinin daha önce çalışmadığı ve telafi çalışmasına neden olan saatleri için zaten önceden ödeme yapılmış olması gerekir.
