Genel tatil ücreti nasıl hesaplanır?

İş Kanunu’nun işçi için öngördüğü tek ücret, onun maaşı değildir. İşçi, maaşının yanında başkaca menfaatlere de hak kazanabilir. Bu ek menfaatlerden birisi olan genel tatil ücreti, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılan çalışmalara karşılık işçilere ödenir. Peki, ama genel tatil ücreti nasıl hesaplanır?

Ulusal bayram ve genel tatil günleri

Genel tatil ücreti, işçiye ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yaptığı çalışmalara karşılık ödenmesi gereken bir ücrettir. Önce hangi günlerin yukarıda sayılan günlerden olduğunu öğrenmek için 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanuna bakalım.

Bu kanuna göre şunlar, ulusal bayram ve genel tatil günleridir:

• 28 Ekim günü saat 13:00’den itibaren 29 Ekim günü / Cumhuriyet Bayramı
• 23 Nisan günü / Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı
• 19 Mayıs günü / Atatürk’ü Anma ve Gençlik ve Spor Bayramı
• 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü
• 30 Ağustos günü / Zafer Bayramı
• Arefe günü saat 13.00’den başlayarak 3,5 gün / Ramazan Bayramı
• Arefe günü saat 13.00’den başlayarak 4,5 gün / Kurban Bayramı;
• Ocak günü / Yılbaşı
• 1 Mayıs günü / Emek ve Dayanışma Günü

Yukarıda sayılan günler toplandığında bir yılda toplam 15,5 (on beş buçuk) gün ulusal bayram ve genel tatil günü olduğu görülecektir. Peki, bu günlerin İş Kanunu açısından önemi nedir?

Ulusal bayram ve genel tatil (UBGT) çalışması

Ulusal bayram ve genel tatil günleri esasen İş Kanunu’nun işçilerin dinlenmesini istediği günlerdir. Bunu Kanun’un 44’üncü maddesinde yer alan “Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işyerlerinde çalışılıp çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmeleri ile kararlaştırılır. Sözleşmelerde hüküm bulunmaması halinde söz konusu günlerde çalışılması için işçinin onayı gereklidir.” İfadesinden anlıyoruz.

Görüleceği üzere Kanun işçinin bu günlerde çalıştırılabilmesi için onayının alınmasını şart koşmuştur. Bunun anlamı, İş Kanunu bakımından tercih edilenin işçinin çalışmaması olduğudur.

Genel tatil ücreti

İşte yukarıdaki günlerde işçilerin, çalışmasalar bile ücreti hak edecekleri İş Kanununda belirtilmiştir. Ancak buna rağmen çalışırlarsa da, o gün için alacakları ekstra ücrete de genel tatil ücreti adı verilmiştir.

Genel tatil ücreti hesaplama

4857 sayılı İş Kanununun 47. maddesinde göre; işçilere, kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmazlarsa, her hangi bir iş karşılığı olmadan o güne ait ücretleri tam olarak, tatil yapmayıp da çalışırlarsa ayrıca çalıştıkları her gün için bir günlük ücretleri de ödenir.

Buna göre; her hangi bir ulusal bayram veya genel tatil gününde çalışan işçiye, hak ettiği bir günlük ücretin yanında ayrıca bir günlük genel tatil ücreti daha ödenecektir. Örneğin mayıs ayı içinde hem 1 Mayıs hem de 19 Yayıs genel tatil günlerinde çalışan bir işçi, ay sonunda 2 yevmiye fazladan alacaktır.

Arefe günleri için genel tatil ücreti

Arefe günlerinde yarım günlük çalışma vardır ve bazen bu gün için genel tatil ücreti ödenmediğini görüyoruz. Hâlbuki yarım günlük tatil olan bu günler için de yine yarım günlük genel tatil ücreti ödenmesi gerekir: Arefe günü mesai ücreti

Genel tatil ücreti hesaplama örneği

Gelin, bu konuyu bir örnekle pekiştirelim. İşçinin aylık net maaşı 30.000 lira ve dolayısıyla günlük maaşı da net 1.000 TL olsun. Bu işçi mayıs ayında hem 1 Mayıs’ta hem de 19 Mayıs’ta çalışsın.

İşte işçiye ödenecek olan genel tatil ücreti 1.000 TL*2 yani 2.000 TL olacaktır. Bu işçi mayıs ayı maaşını 32.000 TL olarak alacaktır.

Hem genel tatil hem mesai ücreti

Yukarıdaki örnekte yer alan işçi hem 2 gün genel tatil çalışması yapmış hem de örneğin 19 Mayıs’ta günlük çalışma süresi olan 7,5 saat yerine 10,5 saat çalışmış olsun. Bu durumda fazla mesai ne olur? İşçiye 3 saatlik fazla mesai karşılığı İki kat mı ödenir?

Hayır, bu durumda her şeyden önce fazla mesai hesabı günlük değil, haftalık yapılmalıdır: https://mustafabaysal.com/fazla-mesai-aylik-hesaplanabilir-mi/

Dolayısıyla bu işçinin o hafta toplamındaki çalışmasına bakılır. Eğer işçi o hafta 45 saatlik çalışmasını doldurmuşsa ve genel tatil günündeki çalışması ile beraber toplam çalışması 48 saat olmuşsa, işte o zaman fazla mesai ücretine de hak kazanacaktır.

Hak ettiği fazla mesai ücreti ise iki kat değil, klasik şekilde %50 zamlı ödenir. Yani işçi alacağı 3.200 TL üzerinde bir de 3 saatlik fazla mesai ücreti alır (O gün 3 saat fazla çalıştığı için değil, haftalık çalışma süresi 48 saat olduğu için). İşçinin saatlik mesai ücreti ise şu formülle hesaplanır: 30.000/225 * 1,5= 200,00 TL. Bu işçinin hak edeceği fazla mesai ücreti de 600 TL olur.

Mesai saatlik ücretini neden bu şekilde hesapladığımızı daha önce anlatmıştık: İşçinin bir saatlik ücreti nasıl hesaplanır?

Ulusal bayram genel tatil gününde saatlik çalışan işçi

İşçinin genel tatil ücretine hak kazanması için, ulusal bayram ve genel tatil gününde çalışması yeterlidir. Öyle ki; bu işçi değil 7,5 saat, 1 saat bile çalışsa yine de tam gün genel tatil ücretine hak kazanacaktır: https://mustafabaysal.com/resmi-tatilde-1-saat-calisma/

“… Somut uyuşmazlıkta; Mahkemece ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışıldığında ücretinin ödendiği gerekçesiyle bu talebin reddine karar verilmiştir. Ne var ki; imzasız ücret bordroları incelendiğinde bazı aylarda (Örneğin, 2012 yılı Mayıs ayı, 2013 yılı Nisan ayı ve 2013 yılı Ağustos ayı gibi) davacıya ulusal bayram ve genel tatil gününde sadece çalıştığı saat kadar ücret tahakkuku yapıldığı görülmektedir. Oysa ki; ulusal bayram ve genel tatil gününde çalışan bir işçi; çalıştığı gün için, tam gün (7.5 saat) çalışmasa bile (Örneğin, bir saat bile çalışmış olsa) tam gün (7.5 saat) karşılığı zamlı ücrete hak kazanmaktadır…” (22 Hukuk, 2020/3020 K.).

SONUÇ

Toplam 15,5 gün olarak belirlenmiş ulusal bayram ve genel tatil günlerinden her hangi birinde çalışan işçi genel tatil ücretine hak kazanır. Bu genel tatil ücretinin hesabı kolay olup her bir günlük çalışma için ekstradan bir günlük yevmiye tutarındadır. Örneğin aylık ücreti 30.000,00 TL olan ve yılbaşı tatilinde çalışan işçi, ay sonunda ekstradan 1.000,00 TL genel tatil ücreti alacaktır.

Bu işçi ulusal bayram ve genel tatil gününde tam gün değil, bir saat bile çalışsa, tam günlük genel tatil ücretine yine hak kazanacaktır.

İşçiye genel tatil ücreti ödemek yerine çalıştığı gün kadar izin kullandırmanın mümkün olup olmadığını ise daha önce açıklamıştık: Bayram günü çalışan işçiye ücret yerine izin verilebilir mi?

Sık sorulan sorular: