İşçi haftanın yedi günü çalışabilir mi?

İşçinin çalışma süresini belirleyen İş Kanunu, aynı zamanda onun dinlenmesi gereken süreleri belirlemiştir. Bu sürelerden birisi de işçinin hafta tatilidir. Buna rağmen bazı işyerlerinde işçinin 7 gün üst üste çalıştırıldığına rastlamak mümkün.

Haftanın 7 günü çalışmak, aynı zamanda hafta tatili kullanmamak demektir. Dolayısıyla şu iki soru aynı anlama gelecektir: İşçi hafta tatili kullanmadan çalışabilir mi ya da işçi haftanın 7 günü üst üste çalışabilir mi?

Hafta tatili kavramı

İş Kanununa göre işçinin, haftada en az 24 saat kesintisiz dinlenmesine hafta tatili denir. Bu kavramı belirleyen temel ölçüt süresidir ve kesintisiz 24 saat dinlenme olmadıkça, hafta tatilinden de bahsedilemez.

İş Kanunu’nun 46’ncı maddesinde bu husus şöyle ifade edilmiştir: Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde, işçilere tatil gününden önce 63’üncü maddeye göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat dinlenme (hafta tatili) verilir.

Hafta tatili hangi gündür?

İşçiler arasında genel inanış, hafta tatilinin pazar olduğu yönündedir. Hâlbuki İş Kanunu hiçbir şekilde bir hafta tatili günü belirlememiştir. Bunun takdirini tamamen işverene bırakmıştır.

Durum böyle olunca hafta tatili, işin gidişatına göre, işverenin belirleyeceği herhangi bir gün olabilir: mustafabaysal.com/iscinin-hafta-tatili-pazar-gunu-olmak-zorunda-mi

Hemen yukarıdaki yazımda da görebileceğiniz üzere; hafta tatilinin hafta içi bir gün olarak belirlenmesi de hafta sonu bir gün olarak seçilmesi de gayet mümkündür.

Hafta tatilinin değiştirilmesi

İşçinin hafta tatili bir kez belirlendikten sonra, ömür boyu aynı kalmak zorunda değildir. Bu konuda da yine inisiyatif işverendedir ve gerek gördüğünde işçinin hafta tatili gününü değiştirme hakkına sahiptir.

Ancak işçinin hafta tatilinin çok uzun sürelerdir aynı olduğu bir işyerinde, keskin bir değişiklik yapılması, işçinin çalışma koşullarında esaslı değişiklik anlamına gelebileceğinden; böyle bir değişiklik öncesi işçinin rızasını almak daha doğru olacaktır.

Haftanın 7 günü çalışmak

Bu durum yasal olarak mümkün olmadığı gibi, kanaatimce vicdanen de mümkün olmamalıdır. İş Kanununun 46ncı maddesi açıkça ” işçilere tatil gününden önce 63üncü maddeye göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat dinlenme (hafta tatili) verilir.” diyerek yasal hükmü ortaya koymuştur.

Bunun da ötesinde, bir işçinin üst üste 7 gün çalışması demek hem fiziken hem de ruhen yıpranması demektir ki; bence bu durum yasadan da önce gelmelidir.

Haftanın 7 günü çalışan işçinin hakları

Haftanın 7 günü çalışmak demek, hafta tatilinde çalışmak demektir. Hafta tatilinde çalıştırılmak yasak da olsa, bu yasağa rağmen çalıştırılan işçiye hafta tatili ücretinin mutlaka ödenmesi gerekir.

Hafta tatilinde çalışan işçinin ne kadar ekstra ücret alması gerektiğini bir başka yazımızda açıklamıştık: mustafabaysal.com/hafta-tatilinde-calisan-isci-kac-gunluk-ucret-alir

Haftada 7 gün çalışan işçinin fesih hakkı

İş Kanunu bazı durumlarda esnek davranmayı tercih ederken, bazı durumlarda son derece katı hareket etmiştir. Örneğin işçinin haftalık çalışma süresinin an çok 45 saat olduğunu söyleyen Kanun, aynı zamanda bu sürenin üzerinde çalışma olması durumunda işçiye fazla çalışma ücreti ödenmesini ister.

Ancak aynı Kanun yıllık iznin mutlaka kullandırılmasını istemiş, bunun aksine herhangi bir hüküm getirmemiştir.

Hafta tatili de kural olarak işçiye muhakkak kullandırılması gereken; aksi yasal olarak mümkün olmayan bir haktır; fakat uygulamada işçilerin hafta tatilinde çalıştırıldığı görülür. Böyle bir durumda bu işçinin hafta tatilinde çalıştığı için ekstra ücret hak etmesi yanında; kanaatimce haklı nedenle derhal fesih hakkı da bulunur.

Şu kadar ki; İş Kanunu’nun 24/II-f maddesinde yazılı “işverenin çalışma şartlarını uygulamaması” gerekçesiyle işçi haklı nedenle derhal fesih yapabilir ve işyerinde en az bir yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatı da hak eder.

Otel çalışanlarının haftada 7 gün çalışması

Buraya kadar mevzuyu izah ettikten sonra otel çalışanlarına özel parantez açmamın sebebi, 2025’te bunlara özel bir düzenlemenin İş Kanunu’nun 46’ncı maddesinde yapılmasıdır.

Buna göre; otel çalışanlarına özel olmak üzere, işçinin hak ettiği hafta tatilini, hak kazandığı günü takip eden 4 gün içinde kullanması mümkün kılınmıştır. Bunun için otelin ya da konaklama yerinin Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından turizm işletmesi belgeli olması gerekir.

Öyle ki; bu işçi hak ettiği hafta tatilini yedinci günde değil de en geç 11’nci günde kullanabilir. Bunun için işçinin rızası ya da talebi gerekir.

SONUÇ

İşçi haftanın 7 günü çalıştırılabilir mi? Bu sorunun cevabı tereddütsüz “hayır” olacaktır. Hem yasal hem de etik açıdan bu mümkün değildir (Otel çalışanları hariç olup sebebini yukarıda izah etmiştim).

İş Kanunu işçiye haftada en az 24 saat kesintisiz tatil verilmesini emretmiştir. Bunun anlamı, işçinin en az bir tam gün boyunca tatil yapma hakkının olduğudur.

Ayrıca işçinin tatil yapmadan sürekli çalışması onu fiziksel olarak yıpratacak, psikolojisini etkileyecek ve aile yaşamına da olumsuz yansıyacaktır. Üstelik sürekli çalışmak zorunda kalan bir işçi yeterince verimli olamayacağı gibi, iş kazası bakımından da yüksek risk altında olacaktır.

Bütün bunlara rağmen işçi yine de haftada 7 gün üst üste çalıştırılıyorsa, her şeyden önce işçinin çalıştırıldığı hafta tatili günü için ekstra bir günlük ücret alması gerekecektir. Bu işçinin haftalık çalışma süresi de 45 saati aşmışsa, bir de fazla mesai ücreti alması gerekir.

Buna ek olarak işçi haftanın 7 günü üst üste çalıştırılmaktan şikâyetçiyse iş akdini bu gerekçeyle haklı nedenle derhal sona erdirebilir. Bunun anlamı; ihbar süresini beklemek zorunda olmadan işi derhal bırakabilmek ve en az bir yıllık kıdem varsa kıdem tazminatı talep edebilmek olacaktır.

İşçinin haftanın yedi günü çalışması ile ilgili sık sorulan sorular: