Bir iş ilişkisinde ana kurallar İş Kanunu ile belirlense de işverenin, işyerine mahsus bazı kurallar koymak yetkisi bulunur. Bu kurallar bazen iş sözleşmesiyle bazen de işyeri uygulama yönetmelikleri ve iç yazılarıyla belirlenir. Bu bağlamda işverenin hazırladığı belgelerden birisi de kıyafet yönetmeliğidir. Peki, işverenin kıyafet yönetmeliğine uymamak fesih sebebi olur mu?
İçindekiler
Sakal bırakmak veya dövme yaptırmak işten çıkarma sebebi mi?
İşçi ile işveren arasında kurulan iş sözleşmesini taraflar elbette istediği zaman sona erdirebilir; fakat İş Kanunu’nda yazılı haklı fesih ya da geçerli fesih nedenleri ortada yokken iş sözleşmesi feshedilirse, sözleşmeyi fesheden taraf önemli yaptırımlara maruz kalır.
Dolayısıyla işçini sakal, bıyık, dövme, piercing ya da başörtüsü gibi kıyafet ve görünüş temelli gerekçelerle işten çıkarılması; eğer doğru altyapı yoksa, işverenin aleyhine sonuçlar doğuracaktır.
İşverenin kılık kıyafet yönetmeliği düzenleme hakkı
İşyerinin işleyişini, hedeflerini ve düzeninin en iyi bilen elbette işveren ya da işveren vekilidir. Haliyle bunlar tarafından işyerine mahsus düzenlemelerin yapılması, kuralların getirilmesi son derece doğaldır.
Bu kurallardan birisi de işyerinde işçilerin nasıl giyinmesi gerektiğiyle ilgili olabilir. İşverenin müşterileri karşılama isteği, iş güvenliği veya temizlik vb. nedenlerle işçilerden tek tip ya da standart kıyafet giymesi beklenebilir.
İşverenin bu konuda yapacağı en doğru iş, işyerindeki kıyafet kurallarını yazılı bir metne bağlamak ve bunu işçilere duyurmaktır. Bunun için en doğru belge ise işyeri kıyafet yönetmeliği olsa gerekir.
Sektörel farklılıklar (Gıda/Sağlık vs. Ofis/Yazılım)
Kıyafet yönetmelikleri için standart bir örnek veya uygulama bulunmaz. Bu her işyerine özel çalışma gerektiren ve işyerindeki ihtiyaçlara göre ortaya koyulan bir metindir.
Kaldı ki; örneğin ofis ortamında çalışan yazılımcılar için standart bir kıyafet prosedürü getirmek son derece mantıksız bir yaklaşımken, gıda sektöründe çalışan işçiler için tek tip ve boneli kıyafetlerin zorunlu olması gayet doğru bir yaklaşım olacaktır.
Sakal bırakan işçi tazminatsız kovulabilir mi?
Sakal konusu bunun en temel örneklerinden birisidir. Şu yazımda da izah ettiğim üzere, işçini sakal bırakmasının yasaklanabileceği ya da kesinlikle yasaklanamayacağı gibi peşin fikirli bir yaklaşım yanlış olacaktır ve bu yasaklama tamamen işin ve işyerinin fiili durumuna mümkün olabilecektir: https://mustafabaysal.com/sakal-birakan-isci-isten-cikarilabilir-mi/
Geçerli fesih şartları: İşçinin uyarılması ve yazılı ihtar
Yargıtay kararlarına göz attığımızda; yüksek mahkemenin yaklaşımının, işçinin öncelikle uyarılması şeklinde olduğunu görüyoruz.
Yüksek mahkemenin bir kararında “işçinin bildirime ve kendisine yapılan 2 uyarıya rağmen sakal bırakmaya devam etmiş olduğu, işçinin bu davranışı nedeniyle iş ilişkisinin olumsuz bir şekilde etkileneceği ve iş ilişkisinin sürdürülmesinin işveren açısından önemli ve makul ölçüler içinde beklenemeyeceği” gerekçesiyle işverenin feshini geçerli bulmuştur (9 Hukuk, 2017/21996 K.).
Yargıtay başka bir kararında “işçiye görev esnasında giymesi zorunlu kıyafet ve görünür şekilde takması gerekli özel güvenlik kimlik kartı konusunda gerekli bilgilendirmelerin ve uyarıların yapıldığı ve işçinin iş yerinde yapılan denetim sonrasında dahi gerekli tedbirleri almayarak kıyafet yükümlülüğüne uymadığı ve özel güvenlik kimlik kartını görünür şekilde takmadığı” gerekçesiyle iş akdinin feshini haklı bulmuştur (7 Hukuk, 2016/13252 K.).
Yine bir kararda yüksek mahkeme, kravat takmadığı için uyarılan işçinin iş akdinin feshini geçerli bulmuştur.
SONUÇ
İşverenin kıyafet yönetmeliğine uymamak fesih sebebi midir? Eğer bu yönetmelik işçiye duyurulmuşsa, işçi yönetmeliğe aykırı fiili nedeniyle uyarılmış ve buna rağmen kıyafet yönetmeliğine uymamakta ısrar ediyorsa, evet işçi geçerli nedenle fesih yapılarak işten çıkarılabilir.
Hatta işçinin kıyafet yönetmeliğine uymaması nedeniyle iş güvenliğini tehlikeye attığı durumlarda fesih haklı nedenle bile yapılabilir.
Piercing ve dövme gibi konular için de bu kurallar geçerlidir. Neticede işveren, işçisinin vücudunun görünen yerlerine dövme yaptırmamasını veya piercing taktırmamasını kural olarak getirmişse ve işçi de bunu kabul etmişse, işçiden artık bu kurala uyması beklenir.
Ancak şunu da hatırlatmak isterim ki; işveren keyfi olarak işçisinden sakal bırakmamasını, dövme yaptırmamasını veya piercing taktırmamasını isteyemez. Bunu ya iş sözleşmesiyle peşinen yasaklamış olmalıdır veya daha sonra kıyafet yönetmeliği benzeri bir metin hazırlayarak işçiye bunu tebliğ etmiş olmalıdır.
