Her sabah işe geç kalan işçi

İşçinin işyerinde zamanında bulunması ve işyerini zamanında terk etmesi önemlidir. İşçinin, çalışmasının karşılığını tam olarak almak istemesi ne kadar doğalsa, işverenin işçisinin mesaisini tam olarak çalışmasını beklemesi de o kadar doğal olsa gerekir. Peki ama işçinin işe her sabah geç kalması ya da en azından sık sık geç kalması durumunda ne olur?

İşçinin çalışma saatleri

İşçi için kanunlarla belirlenmiş standart bir çalışma aralığı yoktur. İş Kanunu bunun yerine, işçinin haftalık çalışma süresini en çok 45 saat olarak belirlemiş ve tarafların anlaşmasıyla bu saatlerin haftanın günlerine dağıtılmasını istemiştir.

Elbette günlük çalışma süresinin en çok 11 saat olabilmesi veya gece döneminde (belirli sektörler hariç) 7,5 saatten çok çalışılmaması gibi sınırlamalar mevcuttur. Bu sınırlamalara uyulduğu müddetçe, işçinin çalışma saatleri taraflarca serbestçe belirlenebilir.

İşçinin işe geç kalması

İşe geç kalmak son derece insani ve olabilecek bir durumdur. Hiç kimsenin her gün aynı koşullarla karşılaşma ihtimali yoktur. Kişi hastalanabilir, uykusuz kalabilir ve geç uyanabilir. İş yolunda trafik yoğunluğu ya da kaza olabilir. Burada sayamayacağımız daha birçok sebepten, işçi işe bazen geç kalabilir.

İş Kanunu’nda işe geç kalma süresi var mı?

Hayır, ne İş Kanunu’nda ne de alt mevzuatında böyle bir süre bulunur: https://mustafabaysal.com/ise-kac-dakika-gec-kalinabilir/

Yukarıda bağlantısı yer alan yazımda bu konunun detaylarını bulabilirsiniz. Kısaca söylemem gerekirse; işçinin işine tam zamanında başlaması gerekir ve işçinin işe geç kalabilmesi için tanınmış ya da belirlenmiş bir tolerans aralığı yoktur.

Her sabah işe geç kalmak

Bir kimsenin her sabah işe geç kalması abartıdan kinaye olsa gerekir; çünkü her sabah geç kalmak da hayatın olağan akışına aykırıdır. Bir kimsenin her sabah geç kalabilmesi de çok mümkün olmayıp eğer böyle bir durum varsa, bunun artık bir geç kalma değil; bilinçli şekilde işi aksatma olduğunu söylemek daha doğru olacaktır.

İşçinin sık sık geç kalması

İşçinin işe sık geç kalması ise daha muhtemel ve karşılaşılabilir bir vakadır. Bu durumda işçi işine zamanında gelmeye dikkat etse de çeşitli sebeplerle sık sık geç kalmaktadır. Çoğu zaman, evden doğru zamanda çıkamamaktan kaynaklanan bu sık gecikmeler, işveren için can sıkıcı olabilir.

İşçinin ister mesaisinin ilk anlarından itibaren müşterilerle muhatap olması gereksin, isterse de işçinin ilk saatlerinde daha rahat bir çalışma ortamı olsun; işveren işçisinin tam zamanında işyerinde olmasını isteme hakkına sahiptir. Bu durum, işçi ile işveren arasındaki iş ilişkisinin doğal bir sonucudur.

İşçinin işe geç gelmesi haklı fesih mi?

İşçinin işe nadiren geç gelmesinin, geç kalmanın istisnai bir durum olmasının haklı fesih nedeni olmayacağını rahatlıkla söyleyebilirim. Örneğin bir senelik zaman diliminde birkaç defa geç kalmış bir işçiyi, sırf geç kaldığı için haklı nedenle işten çıkarmak mümkün olmayacaktır.

Fakat işçinin işe geç kalmalarının artması ve rutin bir hal alması durumunda sonuç farklılaşabilir. Bunu daha iyi anlamak için gelin, Yargıtay kararlarına bakalım.

Sık sık geç kalan işçi ile ilgili Yargıtay kararları

Aşağıdaki kararında Yargıtay, işçinin sık sık işe geç kalmasının haklı fesih nedeni olmayacağını ifade etmiştir:

“… Somut olayda, davacının iş sözleşmesi işe geç gelmeyi alışkanlık haline getirmesi sebebiyle feshedilmiştir. Mahkemece, her ne kadar söz konusu sebep haklı fesih nedeni olarak nitelendirilmiş ise de davacının sık sık işe geç gelmesi şeklindeki davranışı 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25. maddesinde düzenlenen haklı fesih sebebini oluşturmamaktadır…” (22 Hukuk, 2015/33178 K.).

Yine bir başka kararda da işe geç kalmanın haklı fesih nedeni olmadığı belirtilmiştir:

“… Ayrıca işe geç kalmada haklı fesih değildir. Bu nedenle davacının devamsızlık, görevi yapmama ve işe geç kalma eylemleri haklı feshi gerektirecek nitelikte doğru olmadığından kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin kabulü gerekirken reddi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir…” (9 Hukuk, 2012/971)

İşe sık geç kalan işçi işten çıkarılamaz mı?

Yukarıdaki kararlarda, işçinin işe geç kalmasının “haklı fesih nedeni olmadığı” vurgulanmıştır. Bunun anlamı, işe sık sık geç kalan işçinin sırf geç kaldığı için tazminatsız olarak işten çıkarılmasının zor olduğudur.

Bu işçinin işe geç gelmeleri alışkanlık haline geldiyse, işyerinin düzenini bozuyorsa ve işi etkiliyorsa, işverenin bunu geçerli neden yaparak işçiyi işten çıkarması mümkün olsa gerekir; fakat bu durumda işçiye ihbar süresi kullandırılması ve en az bir yıllık kıdemi varsa, kıdem tazminatının da ödenmesi gerekir.

SONUÇ

İşe sık sık geç kalan işçi haklı nedenle ve tazminatsız olarak işten çıkarılabilir mi? Bu sorunun cevabının, beklediğiniz kadar açık ve net olmadığını söylemeliyim. Bunun sebebi, işçinin sık geç kalmasının İş Kanunu bakımından bir haklı fesih nedeni sayılmamasıdır.

Haliyle ilk bakışta şunu söylemeliyim ki; işe sık sık geç kalan işçiyi işveren “kural olarak” haklı nedenle derhal fesih yaparak işten çıkaramaz. Bu işçinin işe geç kalmalarından rahatsız olan işveren, onu ihbar süresi kullandırarak ve yeterli kıdemi varsa, kıdem tazminatını ödeyerek işten çıkarmalıdır.

Ancak diyelim ki işçi bu durumu suiistimal etti ve işe geç kalmayı alışkanlık haline getirdi. Böylece işvereni, kendisini hem işten çıkarmaya hem de kıdem tazminatını ve hatta ihbar tazminatını ödetmeye icbar etmeye çalışıyor. Bu durumda ne olacak? İşçinin bu art niyetli davranışını işveren sineye mi çekecek?

Kanaatimce hayır, işverenin buna katlanması beklenemez. Bu durumda gerçekten de katlanabilir düzeyin üzerinde işe geç kalan, kasti şekilde bunu yaptığı görülen işçinin İş Kanunu’nun 25/II-e ya da 25/II-h maddesi kapsamında haklı nedenle derhal işten çıkarılabilmesi gerekir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)