İşçinin vazgeçilmez haklarından birisi olan hafta tatili, onun dinlenmesi ve daha verimli çalışması için son derece önemlidir. Dolayısıyla İş Kanunu, işçinin hafta tatili kullanımına dair sıkı kurallar getirmiştir. Turizm belgeli otellerde ise hafta tatili bakımından, diğer işyerlerine göre uygulamada dikkat çekici bir fark bulunur: Turizm sektöründe ve otellerde hafta tatili uygulaması nasıl olur?
İçindekiler
Hafta tatili neden önemli?
Hiçbir işçiden art arda haftalarca çalışması beklenemez. Böyle bir çalışma sistemi sadece işçinin ve işin verimi bakımından değil, aynı zamanda işçinin sağlığı bakımından olumsuz sonuçlar doğurur. Üstelik haftalarca aralıksız çalışan bir işçi, iş kazasına da açık hale gelir.
Hafta tatili hakkı
İş Kanunu işçilere tanıdığı bazı haklar konusunda esnek davranırken, bazı konularda son derece katı bir tutum sergilemiştir. Örneğin işçinin haftada en çok 45 saat çalışabileceği kuralını getiren İş Kanunu, ayrıca işçi ve işverenin anlaşması halinde işçinin bu sürenin üzerinde çalıştırılmasına da müsaade etmiştir.
Ancak aynı esneklik hafta tatili konusunda olmaz ve İş Kanunu işçinin her 7 günlük zaman diliminde hafta tatili kullanmasını zorunlu tutar. Tarafların anlaşarak aksine davranışta bulunmasını da yasaklar.
En az 24 saat kesintisiz dinlenme
İşçiye, ondan önceki iş günlerinde çalışmış olması kaydıyla verilmesi gereken hafta tatilinin en az ve kesintisiz 24 saat olması gerekir. İş Kanunu’nun 46’ncı maddesinde bu husus “işçilere tatil gününden önce 63 üncü maddeye göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat dinlenme (hafta tatili) verilir” şeklinde ifade edilmiştir.
Haliyle işçinin 24 saatten bir dakika bile az dinlendiği durumlar, hafta tatilinden sayılmayacak ve işçi hafta tatili kullanmamış kabul edilecektir.
7 günde 1 gün hafta tatili
Buraya kadar anlaşılmış olmalıdır ki; hafta tatilinin en geç 7 günde bir verilmesi, yani 8’inci güne sarkmaması gerekir.
Bu o kadar önemli bir kuraldır ki; Yargıtay 7’nci günü aşan hafta tatili kullanımlarını, hafta tatili olarak kabul etmemektedir. Nedenini, hafta tatilinin toplu kullanılması konusunu izah ettiğim yazımda ele almıştım: https://mustafabaysal.com/hafta-tatili-toplu-kullanilabilir-mi/
Turizm sektöründe hafta tatili değişikliği
Şimdiye kadar bahsettiğim 7 gün kuralı tüm sektörler ve işçiler için geçerliyken, 10/07/2025 tarihinde İş Kanunu’nun 46’ncı maddesinde yapılan bir değişiklikle bu durum değişti.
Bu tarihte 46’ncı maddeye eklenen fıkra şu oldu:
“Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından turizm işletmesi belgesi verilen konaklama tesislerinde çalışan işçilerin bu fıkra kapsamında hak kazandığı hafta tatili, işçinin yazılı talebi veya onayı ile hak kazandığı günü takip eden 4 gün içinde kullandırılabilir. Bu halde işçinin hak kazandığı hafta tatilinde yaptığı çalışmaların günlük normal çalışma süresi kadarlık kısmı fazla çalışmanın hesabında dikkate alınmaz. İşçi verdiği onayı 30 gün önceden işverene yazılı olarak bildirimde bulunmak kaydıyla geri alabilir.”
Bu değişikliğin esasları aşağıdaki gibi sıralanabilir:
- Değişiklik sadece Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından turizm işletmesi belgesi verilen konaklama tesislerinde çalışan işçileri kapsar.
- Bu işçilere hafta tatilinin en geç 7 günde bir kullandırılması kuralı yerine, 11 günde bir kullandırılması kuralı gelmiştir.
- Bunun için işçinin onayının veya talebinin olması gerekir.
- İşçi verdiği onayı geri alabilir; fakat bu geri alma 30 gün sonradan itibaren geçerli olur.
11 günde 1 gün hafta tatili
Yapılan değişikliğe göre işçinin hak kazandığı hafta tatili, işçinin yazılı talebi veya onayı ile hak kazandığı günü takip eden 4 gün içinde kullandırılabilir.
Örneğin hafta tatili Pazar günü olan bir işçi bu durumda Pazar günü de çalıştırılabilecek ve hafta tatilini en geç Perşembe gününe kadar kullanabilecektir.
Hafta tatili çalışması fazla mesai olmaz
Burada akla şöyle bir soru gelebilir: Bu işçi hafta tatili olan Pazar günü de çalıştığında, haftalık çalışma süresi 45 saati aşabilir. O zaman, işçiye ayrıca fazla mesai ücreti ödenmesi de gerekir mi?
Normal şartlar altında ödenmesi gerekecek idiyse de bu hususu öngören kanun koyucu, yaptığı değişiklikte “işçinin hak kazandığı hafta tatilinde yaptığı çalışmaların günlük normal çalışma süresi kadarlık kısmının fazla çalışmanın hesabında dikkate alınmayacağını” ifade etmiştir.
Bunu bir örnekle açıklayabiliriz. Pazar günü hafta tatilinde 7,5 saat çalışan bu işçi fazla mesai ücretine hak kazanamayacakken, o gün örneğin 9 saat çalışsaydı; 1,5 saatlik çalışması için fazla mesai ücretine hak kazanabilecekti.
SONUÇ
Turizm sektöründe ve otelde çalışan işçinin hafta tatili uygulaması değişti mi? Evet, değişti; fakat öncelikle buradaki kavramın doğrudan “otel” olmadığını anlamak gerekir.
İş Kanunu’ndaki ifadeye göre, hafta tatili uygulaması değişen işçiler “Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından turizm işletmesi belgesi verilen konaklama tesis”lerinde çalışan tüm işçilerdir.
Haliyle bu tesisin adı, şu listeden de görüleceği üzere; otel, hotel, pansiyon, kamping, konuk evi, süit vb. yerler olabilir. Önemli olan, işletmenin turizm işletme belgesi olan KONAKLAMA TESİSİ olmasıdır.
Bu tür işyerlerinde çalışan işçilerin, 7 günlük zaman diliminde kullandırılması gereken hafta tatilleri artık 4 gün ertelenebilecektir. Ancak bunun için işçinin talebi veya onayı gerekir. Üstelik bu onay işçi tarafından her zaman geri alınabilir.
İşçinin hafta tatilli kullanımı 8’nci gün ila 11’nci gün arasında bir zamana ötelendiğinde, bu işçilerin normal hafta tatili gününde yaptığı çalışma fazla mesai olarak görülmeyecektir (Günlük çalışma süresi aşılırsa, aşan kısım fazla mesai olur).
