İkale sözleşmesi ile fesihte ihbar tazminatı olur mu?

İş Kanunu’nda işçi ve işveren olmak üzere iki taraf bulunur ve iş sözleşmesini ya işçi ya da işveren fesheder. İş Kanunu’nun öngördüğü bu klasik fesih türleri dışında üçüncü bir yol vardır ki; buna ikale denir. Peki, ama ikale ile fesihte ihbar süresi ya da ihbar tazminatı gündeme gelir mi?

İkale (bozma) sözleşmesi nedir?

İkale sözleşmesinin genel esaslarını şu yazımda izah etmiştim: https://mustafabaysal.com/ikale-sozlesmesi-nedir-sonuclari-nelerdir/

Kısaca hatırlatmak gerekirse ikale; tarafların iş sözleşmesini karşılıklı anlaşarak sona erdirmesidir. Bu fesih türünde işçi ve işveren aynı anda ve karşılıklı menfaatleri gereği iş akdini sona erdirmeye karar vermekte ve adeta sulh ile yolunu ayırmaktadır.

İş hukukunda ikale sözleşmesinin yeri

Esasen 4857 sayılı İş Kanunu ikale sözleşmesini öngörmemiştir. Gerçekten de Kanun’a göre iki fesih türü söz konusu olabilir: Süreli fesih ya da haklı nedenle derhal fesih.

Bu iki fesih türünün ortak özelliği ise fesih iradesinin bir taraftan gelmesi ve sözleşmeyi bozan tarafın bir taraf olmasıdır. Bir başka deyişle iş sözleşmesini ya işçi ya da işveren sona erdirmektedir.

Oysa gerçek hayatta işler farklı yürüyebilir ve İş Kanunu’nun öngörmediği bir şekilde taraflar ayrılmayı tercih edebilir. Bu durum hem işçinin hem de işverenin iş ilişkisini bitirmek istediği ve anlaşma sonucunda iki tarafın da menfaatine olacak bir yöntemdir.

İkale teklifi kimden gelmelidir?

İkale teklifi haliyle hem işçiden hem de işverenden gelebilir. Şüphesiz iki tarafın aynı anda birbirine ikale teklif etmesini beklemek hayatın olağan akışına uymaz ve illa ki bir tarafın ikaleyi düşünmesi ve karşı tarafa teklifini iletmesi gerekir.

Teklif kimden gelirse gelsin iş sözleşmesi sona erecek olsa bile, teklifin kimden geldiği, ikale sözleşmesinin geçerlilik şartı bakımından önem arz edecektir.

Eğer ikale teklifi işverenden gelmişse, ikale sözleşmesinde işçiye ek menfaat sağlanmış olması beklenir. Eğer işçinin zaten halihazırda hak edebileceği kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı tutarından fazla bir ek menfaat işçiye sağlanmamışsa, Yargıtay bu tür ikale sözleşmelerini geçersiz saymaktadır.

Ancak ikale teklifi işçiden gelmişse, artık işçiye ikale sözleşmesiyle ek menfaat sağlanmış olması şartı aranmayacaktır.

İkale sözleşmesinde ihbar tazminatı ödenir mi?

İkale sözleşmesinin varlığının doğal sonucu; işçinin artık kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı talep edemeyecek olmasıdır. O yüzdendir ki; ikale talebi işverenden geldiğinde, Yargıtay işçiye ek bir menfaat sağlanması gerektiğini söylemektedir.

İkale sözleşmesinin içinde ihbar tazminatı olup olmayacağı merak ediliyor ise, ikale sözleşmesi içinde böyle bir kalem elbette olabilir. Taraflar anlaşırsa ikale sözleşmesine kıdem ve ihbar tazminatı tutarlarını da koyabilir.

Yargıtay kararları ışığında ikale ve ihbar tazminatı

Aşağıdaki Yargıtay kararından da görüleceği üzere; ikale sözleşmesinde ihbar tazminatı sözleşme dışı tutulmuş olsa bile ikale yoluyla iş akdinin sona ermesi durumunda işçi ihbar tazminatına hak kazanamamaktadır:

“… Kararına dayalı olarak feshedildiği, davacı ile davalı arasında iş sözleşmesinin feshi ile kıdem tazminatı ve yıllık izin ücretlerinin ödenmesi konusunda ikale yapıldığı, ihbar tazminatının ödenmesi hususunda anlaşma sağlanamadığı anlaşılmış olup, ihbar tazminatı alacağı ikale dışında kalmış ise de iş sözleşmesinin ikale ile sona erdiği, iş sözleşmesinin ikale ile sona ermesi hallerinde işçinin ihbar tazminatına hak kazanamayacağı ortadadır…” (22 Hukuk, 2012/21157 K.).

SONUÇ

İkale ile fesihte ihbar süresi ya da ihbar tazminatı söz konusu olur mu? Burada kastedilen; iş akdi ikale ile sona eren işçinin bir de ihbar süresi kullanıp kullanamayacağı veya ihbar tazminatı alıp alamayacağı ise, hayır ne ihbar süresi ne de ihbar tazminatı gündeme gelir.

Çünkü ikale sözleşmesi, doğal olarak işçinin kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı hakkını ortadan kaldırır. Ancak kastedilen, ikale sözleşmesinin içinde ihbar tazminatı ödemesinin de olup olmayacağı ise, bu elbette tarafların anlaşarak karar verdikleri bir husus olacaktır.

Sonuç olarak şunu söyleyebilirim ki; işçi ile işveren ikale sözleşmesi imzaladığında ve bu ikale sözleşmesi geçerlilik şartlarına sahipse; artık hem işçi hem de işveren ihbar tazminatı hakkına sahip olmayacaktır.

Sıkça sorulan sorular (SSS)