Sözleşmeli personelin ücretsiz izin hakkı

Çalışanların her sene hak ettikleri yıllık ücretli izinleri ile özel durumlarda öngörülen mazeret izinleri haricinde izne ayrılmaları da gerekebilir. Tam bu noktada devreye ücretsiz izin ya da aylıksız izin kavramı girer. Peki, ama sözleşmeli personelin (657 4/b) ücretsiz izin hakkı var mı?

Sözleşmeli personelin ücretsiz izin hakları

Sözleşmeli personelle ilgili bilinmesi gereken ilk husus; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında öngörülen bir istihdam türü olmasına rağmen, çalışma koşullarının Cumhurbaşkanı tarafından yürütülen Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile belirlenmiş olduğudur.

Dolayısıyla sözleşmeli personelin hangi haklara sahip olduğunu ya da sorumluluklarının neler olduğunu merak eden kimse, öncelikle bu esaslara göz atmalıdır. Ücretsiz izin için de aynı kural geçerli olacaktır.

Ücretsiz izin nedir?

Adından da anlaşılacağı üzere ücretsiz izin, kişinin çalışmadığı ve aynı zamanda ücretinden de mahrum kaldığı dönemi ifade eder.

Devlet memurları için ücretsiz izin türlerini şu yazımda izah etmiştim: https://mustafabaysal.com/memurlarin-ucretsiz-izin-hakki/

O yazımdan da göreceğiniz üzere memurun ücretsiz izin hakları oldukça geniş ve fazladır; lakin aynı şeyi sözleşmeli personel için söylemek mümkün olmaz.

Sözleşmeli personelin ücretsiz izni

Sözleşmeli personelin ücretsiz izni hususunu Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’da aradığımızda, karşımıza ücretsiz izin ya da aylık izin gibi kavramlar çıkmaz.

İlk bakışta ücretsiz izne dair bir düzenlemenin olmadığı düşünülebilse de panik olmaya gerek yok; çünkü esaslarda ücretsiz izin yerine “fesih sonucu pozisyonun saklı tutulması” kavramı kullanılmıştır.

Nitekim Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’ın Ek 1’inci maddesinde bu durum şöyle ifade edilmiştir:

“Doğum, evlat edinme, memur veya diğer personel kanunlarına tâbi olan eşinin yurt dışında sürekli göreve atanması veya en az altı ay süreyle yurt dışında geçici olarak görevlendirilmesi ve askerlik sebebiyle hizmet sözleşmesi feshedilen sözleşmeli personelin pozisyonu saklı tutulur ve istekleri halinde bu personel ayrıldığı kurumunda yeniden hizmete alınır”.

Yukarıdaki ifadede aynı zamanda sözleşmeli personel için öngörülen ücretsiz izin türlerini de bulabiliriz.

Sözleşmeli personel ücretsiz izin türleri

Buna göre, sözleşmeli personelin ücretsiz izinleri aşağıdakilerden ibarettir:

• Doğum
• Evlat edinme
• Eşin yurtdışı görevi
• Askerlik

Şimdi gelin, bu ücretsiz izin türlerini tek tek açıklayalım.

Sözleşmeli personelin doğum sonrası ücretsiz izin hakkı

Sözleşmeli personel doğum yapması halinde, doğum tarihinden itibaren ücretsiz izne ayrılmak mümkündür. Aslında bu bir tür ücretsiz izin değil, sözleşmenin feshedilmesidir.

Ancak bu fesih gerçekleştikten sonra, ilgili sözleşmeli personelin en geç 2 yıl içinde kurumuna yazılı olarak başvurması ve dönmek istediğini bildirmesi icap eder. Bu süre kaçırılırsa, tekrar göreve başlama hakkı kaybedilir.

Evlat edinen sözleşmeli personelin ücretsiz izin hakkı

Hemen yukarıdaki kural evlat edinmede de geçerli olur ve 3 yaşını doldurmamış bir çocuğun eşle birlikte veya münferit olarak evlat edinilmesi veyahut sözleşmeli personel olmayan eşin münferit olarak evlat edinmesi durumunda, sözleşmeli personel sözleşmesini feshedebilir ve yine fesihten itibaren 2 yıl içinde de geri dönüş için kurumuna başvurabilir.

Sözleşmeli personelin askerlik nedeniyle ücretsiz izin hakkı

Askere giden sözleşmeli personelin sözleşmesi feshedilir ve terhis olan sözleşmeli personel, terhis tarihinden itibaren 30 gün içinde kurumuna başvurursa tekrar istihdam edilir.

Sözleşmeli personele eşinin yurtdışı görevi nedeniyle ücretsiz izin verilmesi

Sözleşmeli memurun bu ücretsiz izni hak etmesi için memur ya da diğer personel kanunlarına tabi eşin aşağıdaki şartlardan birini taşıyor olması gerekir:

• Yurtdışında SÜREKLİ bir göreve atanmış olmalıdır.
• Yurtdışında GEÇİCİ görevlendirilmişse, en az 6 ay süreyle görevlendirilmiş olmalıdır.

Eşin görevi sona erdiğinde, en geç 30 gün içinde kuruma tekrar istihdam edilmek için başvurmak şarttır.

Memur ile sözleşmeli personel ücretsiz izin karşılaştırması

Aşağıdaki tabloda, memurların ve sözleşmeli personelin sahip olduğu ücretsiz izin haklarını özet olarak bulabilirsiniz:

SONUÇ

Yukarıda ifade edilen ve sözleşmeli personele ait olan dört çeşit ücretsiz izin hakkıyla ilgili bilinmesi gerekenleri yukarıda yazdım. Son olarak, bunların tamamını ilgilendiren üç hususu da vurgulamak isterim:

• Bu nedenlerle sözleşmesini fesheden sözleşmeli personel, iş sonu tazminatı almamış olmalıdır.
• Sözleşmeli personeli yazılı talebinden itibaren, kurumu onu en geç 30 gün içinde istihdam etmelidir.
• Böylece yeniden istihdam edilen personelle imzalanan sözleşme, eski sözleşmenin devamı niteliğinde olacaktır.

Tekrar hatırlatmak isterim ki; aslında sözleşmeli personel için teknik olarak “ücretsiz izin” yoktur. Bunun yerine, aynı işlevi göre bir “fesih ve sonra tekrar işe alınma” süreci söz konusudur.

Sözleşmeli personelin refakat izni olup olmadığını merak ediyorsanız, şu yazıma göz atabilirsiniz:

https://mustafabaysal.com/memur-sozlesmeli-personel-refakat-izni/

Sözleşmeli personelin ücretsiz izin hakkı ile ilgili sık sorulan sorular: