Kullanılmayan yıllık izin yanar mı? (İşçi)

Yıllık ücretli izin işçinin en temel haklarından olsa da, çeşitli sebeplerle kullanılmayabilir. Bu işverenden ya da işçiden kaynaklanabilir. Böyle bir durumda, kullanılamayan yıllık izinlerin ne olacağı merak edilebilir. İşçinin kullanamadığı yıllık izinleri yanar mı? İşçi kaç yıllık izin biriktirebilir?

Yıllık ücretli izin

Yıllık ücretli izin İş Kanununun işçiye tanıdığı hakların belki de başında gelir. İşçinin o işyerindeki kıdemine göre belirlenen yıllık izin süreleri şu şekildedir:

• 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahildir) olanlar için 14 iş günü
• 5 yıldan fazla 15 yıldan az olanlar için 20 iş günü
• 15 yıl (dahil) ve daha çok olanlar için 26 iş günü

Görüleceği üzere işçinin yıllık izin hakkı, o işyerindeki kıdemine göre belirlenir ve ilk yılında izin hakkı olmayan işçi, müteakip senelerde kıdemine göre artan sayıda yıllık izin kullanma hakkına sahiptir.

Yıllık izin ücreti nedir?

İşte yıllık izin kullanamayan ve içeride izni biriken işçiye, işten ayrıldığında, kullanmadığı bu izinlerine karşılık ödenmesi gereken ücrete yıllık izin ücreti denir: mustafabaysal.com/yillik-izin-ucreti-nedir

Bir başka deyişle yıllık izin ücreti işçi çalışırken değil, işten ayrıldığında ortaya çıkar ve yıllık izin ücretinden bahsedebilmek için işçinin henüz kullanmadığı yıllık izin hakkının olması gerekir.

Kullanılmayan yıllık izin ne olur?

İşveren hak ettiğiniz izinlerinizi haklı bir nedeni olmaksızın kullandırmıyorsa bu durumu sebep göstererek İş Kanununun 24. maddesine dayanarak sözleşmenizi tek taraflı olarak feshedip kıdem tazminatınızı alma hakkına sahip olursunuz.

Burada dikkat edilmesi gereken birkaç nokta vardır. İlk olarak, izin talebinizin işverence haklı bir neden olmaksızın geri çevrilmiş olmasıdır. Örneğin aynı işi yapan iki işçi aynı dönemler için izin talep etmiş ve işveren daha önce talepte bulunan ya da daha kıdemli olan işçiye izin vermişse sizin yıllık izin talebiniz haklı bir nedenle reddedilmiş olabilir ve bunu sebep göstererek işten ayrılırsanız kıdem tazminatınızdan olabilirsiniz.

İkinci olarak ise; işçinin yıllık izin kullanamamasının haklı nedenle fesih sebebi olması için, Yargıtay’a göre, işçinin talebine rağmen uzun süredir kullandırılmıyor olması gerekir.

Yukarıdaki konuyu daha önce açıklamıştık: mustafabaysal.com/isveren-yillik-izin-vermezse-ne-yapmali

Kullanılmayan izin, ücrete dönüşür

Yıllık ücretli izinleriniz yanmayacağı için işten ayrılırken kullanmadığınız geriye dönük tüm yıllık izin ücretlerinizi işverenden isteyebilirsiniz. Bunun anlamı; kullanamadığınız ve biriken yıllık izin haklarının adeta ücrete dönüşecek olmasıdır.

Fakat unutulmamalıdır ki; kullanılmayan yıllık izinler ancak iş akdi sona erdiğinde ücrete dönüşür. Bir başka deyişle, çalışmakta olan işçinin, henüz kullanmadığı yıllık izinlerine ait ücretleri işveren talep etmesi mümkün olmaz.

Geriye dönük izin ücretinde zamanaşımı

İçeride kalan yıllık izinlerinizin ücretinin işverence ödenmesi gerekir. Ama bu ne kadar eski izinler için geçerlidir?

Burada belirlenmiş bir süre yoktur. İşçi işten ayrıldığında örneğin 36 sene önceki yıllık izni bile halen duruyorsa, o senenin izin ücretini bile alacaktır.

Yıllık izin ücretinde zamanaşımı olup olmadığı merak edilebilir. Yıllık izin ücretindeki Zamanaşımı süresi, işçi işten ayrıldığında başlar ve 5 yıldır. Yani işçi işten ayrıldığında, kullanmadığı tüm yıllık izinlerine ait ücretleri 5 yıl içinde istemek zorundadır: mustafabaysal.com/is-kanununda-yeni-zamanasimi-sureleri

Yıllık izin ücreti nasıl hesaplanır?

Kullanılmayan yıllık izinler yanmadığına ve örneğin 40 sene önceki kullanılmayan izinlerin ücretini bile alabildiğimize göre, bu ücret neye göre belirlenecektir?

Örneğin 2012 yılı yıllık izni için, o tarihteki ücretimiz mi esas alınacak yoksa başka bir ücret mi? İşçinin içeride biriken yıllık izni gün olarak toplanmalı ve işten ayrılırken sahip olduğu maaş üzerinden hesap edilerek ödenmelidir: mustafabaysal.com/yillik-izin-suresi-ve-ucreti-hesaplama

Öyle olmasaydı, işçinin bu hesaplamadan zararlı çıkacağı muhakkak olurdu. Beş sene ya da on seneki ücreti haliyle bugünkü ücretinden çok daha düşük olan işçinin böyle bir mağduriyet yaşamaması için İş Kanunu, yıllık izin ücretinin işçinin güncel ücreti üzerinden hesaplanmasını istemiştir.

Bu durum İş Kanunu’nun 59’uncu maddesinde şöyle ifade edilmiştir: İş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir.

SONUÇ

Memurlar açısından baktığımızda; ancak 2 yılın izninin birleştirildiğini ve önceki yıllara ait kullanılmamış izinlerin yandığını görürüz: https://mustafabaysal.com/memurun-yillik-izni-ne-zaman-yanar/

İşçilerin kullanılmayan izni yanar mı? Bu soruya cevabımız “hayır” olacaktır. İşçinin isterse 30 yıl önceden kalan kullanılmayan izni olsun, bunlara bir şey olmaz. Bu izinler birikmeye devam eder.

Bir gün işçi işten ayrıldığında, içeride biriken kaç gün izni olursa olsun, kullanmadığı bu izinlerine karşılık olarak yıllık izin ücreti alamaya hak kazanır.

Dolayısıyla; işçiye yıllık izin kullandırmak kanuni bir zorunluluk olsa da, izin kullandırılmaz ve biriktirilirse de bu, işçi açısından maddi bir kayba neden olmayacaktır.

Konuyla ilgili sık sorulan sorular: