İşçinin 20 günlük izin hakkı ne zaman doğar?

İş Kanunu kapsamında çalışan bir işçinin en temel haklarından birisi de yıllık ücretli izin hakkıdır. Adından da anlaşılacağı üzere, işçinin hem dinlendiği hem de ücretini çalışmaksızın almaya devam ettiği bu dönemin kaç günden ibaret olduğu yine İş Kanunu’nda açıklanmıştır. Peki, ama işçi 20 günlük izne ne zaman hak kazanır?

İşçinin 20 günlük izin hakkı

İşe başlayan bir işçi en az bir sene çalıştıktan sonra yıllık ücretli izin hakkına sahip olur ve bu süre en az 14 iş günüdür. Ancak bu 14 günlük süre ilelebet devam etmez ve bir müddet sonra 20 güne çıkar. Ardından da 26 gün olarak uygulanmaya devam edilir. İşçinin 20 günlük yıllık izin hakkının ne zaman başlayacağı konusunda ise taraflar çoğu zaman yanılır.

Yıllık izin süreleri

İş yerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de dahil olmak üzere, en az 1 yıl çalışmış işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, kıdemi;

• 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahildir) olan işçileri için 14 iş günü
• 5 yıldan çok 15 yıldan daha az olan işçiler için 20 iş günü
• 15 yıl (dahildir) ve daha çok olanlar için 26 iş günü

Olarak uygulanır. Bu süreler en azdır. Yer altı ve maden işlerinde çalışan işçilerin yıllık izin süreleri 4’er gün arttırılır: mustafabaysal.com/maden-iscilerinin-izin-sureleri

Aynı şekilde 18 ve daha küçük yaştaki işçiler ile 50 ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli iznin süresi 20 günden daha az olamaz: mustafabaysal.com/elli-yas-ve-ustundeki-iscinin-yillik-izin-sureleri

Yıllık izin hesabında iş günleri

Yine aynı kanunun 56. maddesinde yer alan; yıllık izin günlerinin hesaplanmasında izin süresine denk gelen ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatili günlerinin izin süresinden sayılmayacağı ibaresinden dolayı da bu izin sürelerinden iş günlerini anlamak gerekir:

mustafabaysal.com/cumartesi-yillik-izinden-sayilir-mi

mustafabaysal.com/hafta-tatili-yillik-izin-suresinden-dusulur-mu

Yıllık izni kullanma dönemi

Kanunun 54’üncü maddesine göre ise işçi her kıdem yılına karşılık olarak, yıllık iznini gelecek (bir sonraki) hizmet yılı içerisinde kullanacaktır.

Yukarıda da belirttiğimiz gibi işçinin kıdemine göre değişen izin süresi başlangıçta 14 iş günüyken önce 20 iş gününe, sonra da 26 iş gününe çıkmaktadır. İşçiler ve işverenler tarafından yanılgıya düşülen konu ise işçinin 20 günlük izin süresinin ne zaman başladığı konusunda olmaktadır.

20 günlük iznin hesabı

Genel inanış 20 günlük izin süresinin 6. yıldan itibaren kullanılmaya başlanacağı yönünde olmakla birlikte bu yanlıştır. Bunu bir örnekle açıklayalım.

01.04.2020 yılında işyerinde çalışmaya başlayan işçi, ilk iznini tam bir yıl sonra 01.04.2021 yılında hak edecek ve ancak bu tarihten itibaren kullanmaya başlayabilecektir. Böylece işçi;

• Hizmet süresinin 1 yıl olduğu birinci iznini takip eden 01.04.2021-31.03.2022 tarihleri arasında 14 gün
• Hizmet süresinin 2 yıl olduğu ikinci iznini 01.04.2022-31.03.2023 tarihleri arasında 14 gün
• Hizmet süresinin 3 yıl olduğu üçüncü iznini, 01.04.2023-31.03.2024 tarihleri arasında 14 gün
• Hizmet süresinin 4 yıl olduğu dördüncü iznini 01.04.2024-31.03.2025 tarihleri arasında 14 gün
• Hizmet süresinin 5 yıl olduğu beşinci iznini 01.04.2025-31.03.2026 tarihleri arasında 14 gün olarak ve 6. yılında kullanacaktır.

Böylece işçi; 5 yıldan fazla kıdemi olanlara verilen 20 günlük yıllık iznini en erken, 5 yıllık hizmet süresinden fazla kıdeme sahip olduğu 02.04.2025 tarihinde hak edecek ve bu 20 günlük izni bir sonraki yıl olan 01.04.2026-31.03.2027 tarihleri arasında kullanabilecektir. Dolayısıyla;

Hizmet süresinin 6 yıl olduğu altıncı iznini YEDİNCİ YILI İÇİNDE ve 01.04.2026-31.03.2027 tarihleri arasında 20 gün kullanacaktır.

20 günlük izin dönemiyle ilgili Yargıtay kararı

Nitekim aşağıdaki Yargıtay kararında; 24/04/2002 tarihinde işe giren ve 18/02/2009 tarihinde iş akdi sona eren işçi için bilirkişinin 96 gün izin süresi hesaplaması eleştirilmiş ve 90 gün olması gerektiği ifade edilmiştir.

Aşağıdaki tabloda benim de öyle olması gerektiğini düşündüğüm Yargıtay’ın DOĞRU hesabını bulabilirsiniz.

Oysa genel inanış gibi, işçinin 5 yılını doldurunca 20 günlük izni hemen hak ettiği iddiası doğru olsaydı; bilirkişinin de yaptığı gibi bu işçi için şöyle dememiz lazımdı: İşçinin işe başlaması 24/04/2002 olduğuna göre, bu işçi beş yılını doldurduğu 24/04/2007 tarihinden itibaren 20 günlük izin kullanabilir. Dolayısıyla bu işçinin toplam izin gün sayısı 14+14+14+14+20+20=96 gün olur.

Yukarıdaki hesaplamanın yanlış olduğunu ve bu işçinin yıllık izin süresinin 96 değil 90 gün olduğunu Yargıtay söylemektedir.

Kararın ilgili kısmı şöyledir: “… Somut olayda, davacı işçinin 24.04.2002-18.02.2009 tarihleri arasında gerçekleşen toplam çalışma süresi 6 yıl, 9 ay, 26 gün olduğu görülmektedir. İşçinin bir yıldan kısa gerçekleşen çalışma süresi için yıllık izne hak kazanması mümkün olmadığından, yıllık izin ücretine ilişkin yapılacak hesaplamada esas alınması gereken çalışma süresi altı yıldır. Bu durumda, davacı işçinin 4857 sayılı Kanun’un 53. maddesi gereğince, ilk beş yıllık çalışma süresi yönünden her yıl için 14 gün, altıncı yıl gerçekleşen çalışma süresi yönünden ise 20 gün yıllık izine hak kazandığı anlaşılmaktadır. Davacının yıllık izin ücret alacağının 90 gün üzerinden hesaplanması gerekirken, hükme esas alınan bilirkişi raporunda 96 gün üzerinden hesaplama yapılması hatalıdır…” (22 Hukuk, 2013/5604 K.).

SONUÇ

İlk bakışta mantıklı görünmediğinin farkındayım. Öyle ya; işçi 5 yıl sonra 20 günlük iznini kullanmayacak mı? İş Kanunundaki izinler önce hak edilir ve sonraki sene kullanılır. Ayrıca bir de işçinin ilk sene izin hakkı da yoktur.

Bunun anlamı ise şudur: İşçi 20 günlük iznini 6’ncı (altıncı) senesinde hak edecek ve ancak 7’nci (yedinci) senesinde kullanabilecektir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)