İşe iade sonrası kıdem tazminatı hesaplama: Süreç ve haklar

İş güvencesine sahip bir işçinin işten çıkarılması için işverenin geçerli bir fesih nedeninin olması gerekir. İş sözleşmesi feshedilen bu işçi, işverenin feshinin geçersiz olduğu iddiasıyla işe iade başvurusunda bulunabilir. Haklı çıktığında, işe iade edilir. Peki, ama işçinin işe iade sürecinde boşta geçen süreleri, onun kıdem tazminatı kıdemini artırır mı? İşe iade sonrası kıdem tazminatı hesaplama nasıl olur?

İşe iade davası nedir ve hukuki sonuçları nelerdir?

İşe iade hakkı her işçi için geçerli bir hak değildir. Bunun için öncelikle iş güvencesine sahip olmak gerekir ki; İş Kanunu’nun 18’nci maddesin göre ancak aşağıdaki işçinin iş güvencesi olur:

• İşçinin iş sözleşmesinin belirsiz süreli olması
• İşyerinde çalışan işçi sayısı toplamının en az 30 olması
• İşçinin işyerindeki kıdeminin en az 6 ay olması

Bu şartları haiz bir işçiyi işveren “haklı bir nedeni olmadan” yani İş Kanunu’nun 25’inci maddesinde yazılı sebeplerden birisine dayanarak çıkarmıyorsa, geçerli bir fesih nedenine sahip olmak zorundadır.

İşte işçinin de tam bu noktada, işverenin yaptığı feshin geçersiz olduğu iddiasıyla işe iade başvuruşu hakkı bulunur.

Bunun için işçinin öncelikle arabulucuya başvurması gerekir. İşveren ile arabulucuda uzlaşırsa, hem işçinin işe iadesine karar verilir hem de burada işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süreler için ücret tespit edilir.

Arabulucuda uzlaşma olmazsa, işçi bu defa iş mahkemesinde işe iade davası açar ve davayı kazanırsa mahkeme işçiyi işe iade kararı verdiği gibi hem işe başlatmama tazminatını hem de boşta geçen süreler için ücreti belirler.

İşe iade kararının kesinleşmesi ve başvuru süreci

İster arabulucu aşamasında uzlaşılmış olsun, isterse de dava sonucunda işe iade kararı verilmiş olsun; bir şekilde işe iade kararı kesinleştiğinde işçiye tebliğ edilecektir.

Bu tebliği takiben en geç 10 iş günü içinde işçinin işverene başvurması ve işe iadesinin yapılmasını talep etmesi gerekir.

İşe iade sonrası kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?

Diyelim ki işveren işçisinin bu talebini reddetti yani onu işe iade etmedi. Bu durumda işveren, arabulucu ya da mahkeme tarafından belirlenmiş işe başlatmama tazminatını işçiye ödemek zorundadır.

Bunun haricinde işveren bir de yine arabulucu ya da mahkeme tarafından belirlenmiş boşta geçen süreler için ücreti de işçiye öder.

Ayrıca işçinin ihbar süresi kullandırılmamışsa ihbar tazminatının ve işyerinde en az bir yıl kıdemi varsa, kıdem tazminatının da ödenmesi gerekecektir.

Boşta geçen sürenin kıdeme eklenmesi

Kıdem tazminatının hesaplanması hususunda işverenlerce yapılan hatalardan birisi bu noktada karşımıza çıkar. İşçinin fiili çalıştığı dönemi esas alarak onun kıdem tazminatını hesaplayan işverenin, aslında işçinin çalışmadığı bir dönemi daha hesaba katması gerekir: Boşta geçen süreler.

Evet, işçinin işe iade başvurusu sürecinde çalışamadığı süreler için arabulucu ya da mahkeme tarafından belirlene ve adına boşa geçen süre ücreti denen bir alacak kalemi vardı ve işçiye bu ücretin her halükarda ödenmesi gerekiyordu.

İşte işçinin kıdem tazminatı hesabına esas çalışma süresi hesaplanırken, boşta geçen süreleri için arabulucu ya da mahkeme tarafından tespit edilmiş bu sürelerinin de eklenmesi gerekir.

Hesaplamaya esas ücretin belirlenmesi

Benzer bir durum, kıdem tazminatı hesabına esas ücret için de geçerlidir. Bilindiği üzere kıdem tazminatına esas ücret, işçinin iş akdinin sona erdiği tarihteki giydirilmiş brüt ücretidir.

İşe iade süreci sonunda, işçinin iş sözleşmesinin sona erdiği değil, bu tarihin üzerinde boşta geçen süre eklendikten sonra elde edilen yeni tarihte, işçinin muhtemel ücreti kıdem tazminatı hesaplamasında kullanılmalıdır.

Örneğin asgari ücretle çalışan ve 2026 yılı 15 Kasım’da iş akdi sona erdirilen, mahkemece boşta geçen süreleri için 4 aylık ücret tespit edilen işçinin kıdem tazminatına esas ücreti artık 2026 değil 2027 yılı asgari ücreti olacaktır.

Ödenmiş olan kıdem tazminatının mahsubu

İşçiye iş akdi sona erdirilirken, işe iade başvurusundan önce, kıdem tazminatı ödenmiş olabilir. Boşta geçen sürenin işçinin kıdemine eklenmesi ve yine bu süre nedeniyle hesaplamaya esas ücretin artmasından dolayı, kıdem tazminatı farkı ortaya çıkabilir. İşçiye yeni kıdem tazminatı hesaplaması yapıldığında, ödemeden bu eski ödemenin mahsup edilmesi gerekir.

İşe başlatmama tazminatı ile kıdem tazminatı arasındaki fark

İşe başlatmama tazminatı, ancak ve ancak işe iade başvurusunda başarılı olan işçinin hak edebileceği bir tazminat türü olup bunun için işçinin işveren tarafından işe başlatılmamış olması gerekir. Ayrıca işe başlatmama tazminatının tutarını mahkeme ya da arabulucu belirler.

İşe başlatmama tazminatı bir tür güvence tazminatıdır, tavanı yoktur. Kıdem tazminatı hizmet süresine bağlıdır, kıdem tazminatı tavanı uygulanır.

İşe iade sonrası ödeme zamanı ve faiz başlangıcı

İşçilik alacaklarında faiz başlangıcı konusunu ele aldığım şu yazımdan bilgi edinebilirsiniz: https://mustafabaysal.com/isci-alacaklarinda-faiz-baslangici-ve-oranlari/

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

SONUÇ

İşçi haksız yere işten çıkarıldı, iş güvencesine sahipti ve işe iade başvurusunda bulundu. Ya arabulucu aşamasında işverenle uzlaşarak ya da mahkeme tarafından işe iade edildi. Peki, ama işe iade sonrası kıdem tazminatı hesaplama nasıl olur? Bu sorunun cevabını aşağıdaki gibi özetlemek mümkündür:

• İşçi için belirlenen boşta geçen süre ne kadar ise, işçinin kıdem tazminatı hesabına esas kıdemi de o kadar artar.
• İşçi için belirlenen boşta geçen süre işçinin kıdemine eklenir ve bulunan tarihte işçinin ücreti ne kadar olacak idiyse, kıdem tazminatı da o rakam üzerinden hesaplanır.
• İşveren işçisine daha önce kıdem tazminatı ödemişse ve boşta geçen süre nedeniyle yeni bir kıdem tazminatı tutarı ortaya çıkmışsa, eski kıdem tazminatı yenisinden mahsup edilir.