İşveren tarafından işçisine sağlanan servis hakkı işçi lehine bir durum olmasına rağmen bazen beraberinde yeni sorunlar getirir. Bu sorunlardan birisi de servise işçinin binmesi gereken durak ile ilgili olabilir. İş Kanunu’na göre işçinin servise yürüme mesafesi belirlenmiş midir?
İşçinin servis hakkı
Daha önce de izah ettiğim üzere, işverenin kural olarak işçiye servis sağlaması zorunlu değildir: https://mustafabaysal.com/isveren-servis-saglamak-zorunda-mi/
Bunun tek istisnası Kadın Çalışanların Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde yer alır ve sadece şu şartlar bir araya geldiğinde, işveren bu işçisine servis sağlamak zorunda olur:
- Kadın işçi olmalı
- Bu kadın işçi gece vardiyasında çalışıyor olmalı
- İşyeri belediye sınırları dışında olmalı ya da belediye sınırlarında olsa bile toplu taşıma araçlarıyla gidip gelmek zor olmalı
Bu şartların oluşması durumunda kadın işçilerin işe getirilip götürülmeleri hariç, başkaca bir servis zorunluluğu da İş Kanunu’nda ve ilgili mevzuatında bulunmaz.
İşyeri servis güzergahı nasıl belirlenir?
Bu konuda söz sahibi olan elbette işverendir. Çalışanların ikametgahları, trafik durumu ya da ulaşım maliyeti gibi etkenler göz önünde bulundurularak, servis güzergahı işveren tarafından belirlenir ve işçiden de bu güzergaha ulaşması beklenir.
İşçi servise yürüme mesafesi ne kadar olmalı?
Tam bu noktada akla şöyle bir soru gelebilir: İşveren servis güzergahını istediği gibi belirleyebiliyorsa, işçiden kilometrelerce yürümesini de talep edebilir mi?
Örneğin işçinin servise binmek için 500 metre ya da 5 kilometre yürümesi gerekirse, ne olur? İşçiyi bu hususta koruyan bir mevzuat hükmü var mıdır?
Bu sorunun cevabını verebilmek için öncelikle bir hususun iyi anlaşılması gerekir. İşveren işçisine servis sağlamak zorunda değilken servis sağlamışsa, işçinin servise yürüme mesafesi ile ilgili bir zorunluluğunun olması düşünülebilir mi?
Elbette hayır, ne İş Kanunu’nda ne başkaca bir mevzuatta işçinin servise yürüme mesafesi belirlenmiştir. Burada farklı tek bir durum olabilir; o da servis güzergahı ile ilgili yazılı bir kayıt bulunmasıdır.
Örneğin iş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde işçinin ikametgahına en çok “falan” mesafeden servis imkanı sağlanacağına dair bir hüküm varsa, artık işler değişir ve o mesafeden daha çok işçinin yürümesi istenemez.
SONUÇ
İş Kanunu’nda işçinin servise yürüme mesafesi ile ilgili bir hüküm yoktur. Böyle bir yürüme mesafesi başkaca bir mevzuat metninde de belirtilmemiştir. İşyeri servisine yürüme mesafesinin ne kadar olması gerektiğini merak ediyorsanız, bunun sonuçsuz kalacağını söylemem gerekir.
Elbette işçiden makul bir mesafeyi yürümesi beklenmelidir. Ancak işverenin işçisine belirli mesafeye kadar servis sağlamak zorunda olduğuna dair bir iş sözleşmesi hükmü yoksa açıkçası işveren dilediği yerden servisi geçirebilir. İşçi de servise binmek isterse, o noktaya ister yürüyebilir, ister özel aracıyla gidebilir veya isterse toplu taşımayla ulaşabilir.
Fakat eğer işçinin hali hazırda yürümekte olduğu ve uzun süredir bindiği servisin güzergahı değiştirilirse ve tam da bu yüzden işçinin servise yürüme mesafesi artarsa, o zaman işler değişir. Bu durumda sonucun ne olacağını şu yazımda izah etmiştim:
