Günümüzde hangi tür iş ve işyeri söz konusu olursa olsun, Whatsapp grupları hayatımızın vazgeçilmezi haline geldi. Özel sektör işyerlerinde işveren ya da yetkili amirler tarafından oluşturulan bu gruplardan, çalışanlar çıkmak isteyebilir. Peki, ama işyeri Whatsapp grubundan çıkmak istifa sayılır mı?
İçindekiler
İş yeri Whatsapp grubundan çıkmak suç mu? fesih sebebi sayılır mı?
Whatsapp grupları gerek sosyal hayatımızda gerek aile içi ilişkilerimizde ve gerekse çalışma hayatımızda karşımıza çıkar. Bu grupların ortak varlık amacı iletişim sağlamak olmakla birlikte, ayrıca başkaca faydaları da vardır.
Özellikle işyerlerinde kurulan Whatsapp gruplarıyla işverenin ya da işvereni temsile yetkili olan amirlerin esas amacı, talimatları daha hızlı iletmek ve çalışanlardan daha hızlı geri dönüşler almak olsa gerekir. Ancak bu gruplar zamanla amacını aşabilmektedir.
İşyeri Whatsapp gruplarında en sık karşılaşılan sorun, burada yönetici sıfatıyla üye bulunanların uygulamayı çok sık ve zamansızca kullanmaya başlamasıdır. Öyle ki; mesai saatleri dışında ve hatta işçinin hafta tatilinde ya da gece evindeyken gönderilen mesajlar işçi bakımından zamanla katlanamaz hale gelebilir.
Bir de grup üyelerinin mesaj gönderebildiği işyeri Whatsapp gruplarında yersiz söylemlere rastlanması, gereksiz tartışmaların yaşanması ve yoğun mesaj trafiği de çalışanların canını sıkabilir.
İş hukukunda whatsapp gruplarının yasal niteliği
Esasen ne 4857 sayılı İş Kanunu’nda ne de onun alt mevzuatında Whatsapp benzeri toplu mesajlaşma gruplarının varlığıyla ilgili hükümler bulunur. Ancak İş Kanunu’nda yer almayan bir şeyin muhakkak yasa dışı olduğunu da pekâlâ söyleyemeyiz.
Çünkü mevzuat metinlerinin, hayatımızda yer alan her tür yeniliği öngörme zorunluluğu olmadığı gibi böyle bir yaklaşıma gerek de yoktur.
Kanaatimce işyeri Whatsapp grubunun nitelik olarak işyerinde yayımlanan yazılı bir talimatnameden ya da duyuru metninden büyük bir farkı yoktur. Nihayetinde işyerinin girişindeki panoya asılan bir disiplin talimatnamesi ile Whatsapp grubundan duyurulan bir disiplin talimatnamesi aynı amaca hizmet edecek ve çalışanların bu düzenlemeden haberdar olması sağlanacaktır.
Hatta denilebilir ki; işyeri panosuna asılacak bir talimatnameyi okuyacak kişi sayısından çok daha fazlası Whatsapp grubundan gelen mesajı okuyacaktır.
Whatsapp resmi bir iletişim kanalı mıdır?
Resmi iletişim kanalından kastedilen nedir? Burada kastedilen, PTT tebligatı gibi işçinin kendisine iletilen bilgiden haberdar olduğunun yasalar önünde kabul edildiği bir iletişim biçimi ise Whatsapp elbette resmi bir iletişim kanalı değildir.
Ancak Whatsapp’ın gerektiğinde ispat niteliği taşıyabilecek bir iletişim aracı olduğunu da söylemek yanlış olmaz. Buna dair örnekleri birazdan yazımda bulabileceksiniz.
Gruptan ayrılan işçi istifa etmiş sayılır mı?
Whatsapp grubunun kurulması iki temel şekilde olabilir. Bunlardan ilki; Whatsapp grubunun varlığının işçi tarafından önceden bilinmesi, örneğin iş sözleşmesinde buna dair hüküm olması ve işçinin bu grupta bulunmasının bir ödevi olmasıdır.
İkinci durum ise işçiye ne iş sözleşmesiyle ne başka bir dokümanla böyle bir sorumluluk yüklenmemesine rağmen, işverenin inisiyatif alarak kurduğu Whatsapp grubuna işçinin de dahi olmasıdır.
“Eylemli fesih” kavramı
Tam burada devreye “eylemli fesih” kavramı girer. Eylemli fesih; işçinin ya da işverenin görünürde bir fesih beyanı olmamasına rağmen, davranışlarıyla fesih niyetini ortaya koydukları ve adeta fiilen fesih yaptıkları durumu ifade eder.
Örneğin işçi çalışmak için sabah işyerine gelmesine rağmen içeri alınmıyorsa, işverenin eylemli fesih yaptığı kabul edilir. Benzer şekilde işçi, maaşına zam istemesine rağmen işveren tarafından zam yapılmaması üzerine işyerine gelmezse ve mesaisine katılmazsa eylemli fesih yapmış olur.
İşte işçinin Whatsapp grubundan çıkması da acaba “eylemli fesih” olarak kabul edilebilir mi? Kanaatimce bunun olması için, işçinin Whatsapp grubuna katılmasının onun için zorunluluk olması (iş sözleşmesi ya da işçinin onayladığı başkaca bir doküman nedeniyle), Whatsapp grubuna katılma görevini işçiye yükleyen dokümanda grup kurallarının net olarak belirlenmiş olması ve bu kurallara uyulduğu halde işçinin gruptan çıkmış olması gerekir. Bu ise uygulamada rastlanması çok zor bir ihtimaldir.
Yargıtay kararlarında Whatsapp grupları
İşyeri tarafından kurulan Whatsapp gruplarına mesaj atarken işçilerin hassaten dikkatli olması gerekir. Örneğin aşağıdaki kararda, Whatsapp grubuna veda mesajı atarak işten ayrılan işçinin istifa ettiğine, bu grup mesajı delil kabul edilmiştir:
“… Ancak dosya kapsamında bulunan işten ayrılma bildirgesi incelendiğinde davacının imzasının bulunduğu ve işten ayrılma nedeni olarak kod 3 (istifa) çıkış kodunun gösterildiği anlaşılmıştır. Ayrıca davacı tarafından şirket whatsApp grubuna gönderilen mesajda şirket çalışanlarına yönelik olarak “merhaba … cihazlarındaki 14 yıllık çalışma hayatımı bitirmiş bulunmaktayım herkes hakkını helal etsin” şeklinde açıklama yapıldığı görülmüştür. Buna göre davacının işten kendisinin ayrıldığının kabulü gerekirken…” (9 Hukuk, 2021/16153 K.).
İşveren işçiyi gruptan çıkmaya zorlarsa ne olur?
Bir başka durum ise işverenin işçiyi gruptan çıkmaya zorlamasıdır. Hâlbuki işçi Whatsapp grubunda kalmak ve grubun sağladığı iletişim imkânından yararlanmak istemektedir. Buna rağmen işverenin işçiyi gruptan çıkmaya zorlaması ya da doğrudan çıkarması işçi için kabul edilemez bir durum olabilir.
Burada da yukarıdakine benzer bir yaklaşımda bulunmak doğru olacaktır ve işçi ile işveren arasında Whatsapp gruplarına katılımla ilgili bir anlaşma olup olmadığına bakarak bir sonuca varmak en mantıklı hareket olacaktır.
Mesai dışı whatsapp bildirimlerine cevap vermek zorunlu mu?
Whatsapp gruplarının işçiler bakımından sorun haline gelmesinin ana kaynağı “mesai dışı” mesajlar olsa gerekir. İşçinin mesaiden sonra dinlendiği, ailesiyle geçirdiği ya da başka bir faaliyetle uğraştığı bir zaman diliminde Whatsapp grubuna özellikle yöneticiler tarafından gönderilen mesajlar işçiyi sıkıntıya sokabilir.
Özellikle yöneticinin muhakkak cevap beklediği senaryolarda çalışanın özel hayatından taviz vererek grubu takip etmesi ve gruba cevap yazması gerektiğinde, süregelen bu durum çalışanın motivasyonunu aşağıya çekecektir.
Kural olarak, çalışanların mesai saatleri dışında, işyeri Whatsapp grubundan gelen mesajlara cevap vermek zorunda olduğunu söyleyemeyiz; ancak yine de işverenin gerektiğinde ve makul ölçülerde olmak kaydıyla, mesai saatleri dışında bile olsa işçisine ulaşmak ve ona soru sormak hakkı da olsa gerekir.
“Ulaşılamama hakkı” (Right to disconnect)
Burada yeri gelmişken, konuyla ilgili olan “ulaşılamama hakkı”ndan da hızlıca bahsetmek gerekir. Ulaşılamama hakkı kısaca, işçilerin çalışma saatleri haricinde, işyeri ile dijital iletişimi -herhangi bir yaptırımla yüzleşme kaygıları bulunmaksızın- kesmeleri anlamına gelir. Buna göre işçi, çalışma saatleri dışındaki serbest zamanlarında kişisel ve ailevi hayatına vakit ayırma hakkına sahiptir. Bu durumun işyeri Whatsapp gruplarıyla doğrudan ilgili olduğunu söylemek bile gereksiz olur.
Bkz: https://www.okan.edu.tr/hukuk/sayfa/7964/cagin-imkansizligina-karsi-ulasilamama-hakki/
SONUÇ:
İşyeri Whatsapp grubundan çıkmak istifa sayılır mı? Bu soruya çok büyük oranda ve gönül rahatlığıyla “hayır” diyebilirim.
Ancak çok düşük bir ihtimal bile olsa; eğer işyeri Whatsapp grubunda bulunmak işçinin görev tanımı içindeyse, grubun katılım ve ayrılış kuralları önceden yazılı olarak belirlenmişse, işçinin Whatsapp grubunu terk etmesinin istifa olarak kabul edileceğine dair yazılı hükümler mevcutsa ve bütün bunlara rağmen işçi işyeri Whatsapp grubundan ayrılıyorsa, işçinin eylemli fesih yaparak istifa ettiği söylenebilir.
Yine de bu ikinci ihtimale çalışma hayatının pratiğinde rastlamanın çok zor olduğunu söylemeliyim. Çalışanlara tavsiyem; bu tür iletişim gruplarında bulunmaya gayret etmeleriyken, işverenlere ise işçilerin de özel hayatının olduğunu ve mesai saatleri dışında, mecbur olmadıkça, işçileri rahatsız etmemeleri gerektiğini hatırlatırım.
