Devlet Memurları Kanunu

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, özellikle memur olmak isteyen ya da halihazırda memur olanların yakinen bildiği bir kavram. Ancak yine de içeriği ve süresi başta olmak üzere, bazı ayrıntılarına birçok kimse hâkim değil. Peki, ama güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması nedir ve ne kadar sürer?

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması

Bu uygulama, dayanağının 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’ndan alan bir faaliyettir.

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması; adından da anlaşılacağı üzere iki farklı aşamadan oluşan ve hakkında araştırma yapılan kişi hakkında bilgi toplanmasını amaç edinen bir iştir. Her şeyden önce bu faaliyetin iki ayağının olduğunu hatırda tutmak gerekir.

Bu ayaklardan birisi saha ile ilgiliyken, diğeri evrak üzerinden gerçekleştirilen bir araştırmayı ifade eder:

  • Saha aşaması: Güvenlik soruşturması
  • Evrak aşaması: Arşiv araştırması

Arşiv araştırması nedir?

7315 sayılı Kanun’da da belirtildiği üzere; arşiv araştırması aşağıdaki konuların evrak üzerinde tespit edilmesinden ibarettir:

Bunlara göz atmadan gidersen, pişman olabilirsin!
  • Kişinin adli sicil kaydı
  • Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığı
  • Kişi hakkında herhangi bir sınırlama olup olmadığı
  • Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları
  • Hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olgular
  • Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığı

Güvenlik soruşturması nedir?

Güvenlik soruşturması; aşağıdaki hususlar yerinden araştırılmak suretiyle kişinin durumunun tespit edilmesidir:

  • Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal veriler
  • Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişki
  • Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığı

Kimler için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır?

Genelde birçok kimse tarafından yanlış şekilde, her durumda güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının birlikte yapıldığı zannedilir. Oysa bazı durumlarda arşiv araştırması tek başına yeterli olurken, bazı durumlarda ikisinin beraber yapılması gerekir.

7315 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesindeki bu ayrıma göre, kural olarak memuriyete ilk defa veya yeniden atamada ARŞİV ARAŞTIRMASI yapılır.

Bu genel kuralın istisnası olarak, aşağıdaki kadrolara atamada hem arşiv araştırması hem de güvenlik soruşturması yapılması gerekecektir:

  • Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli
  • Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel
  • Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler
  • Üst kademe kamu yöneticiler
  • Özel kanunları gereğince güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler.
  • Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler
  • Kamu kurum ve kuruluşlarının gizlilik dereceli birim ve kısımlarında çalıştırılacak kamu personeli

Aslında yukarıdaki liste gayet açık olsa da “üst kademe kamu yöneticisi” kavramı biraz soyut görünebilir. Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4’üncü maddesine göre; burada kastedilen, 3 sayılı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile üst kademe kamu yöneticisi olarak belirlenen kişilerdir.

Kararnameyi tetkik ederek, hangi kadroların üst kademe yönetici tanımına gireceğini görebilirsiniz: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/19.5.3.pdf

güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması nedir

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını kim yapar?

Kurumları talepleri üzerine kural olarak, güvenlik soruşturmasını ve arşiv araştırmasını Emniyet Genel Müdürlüğü veya valilik/kaymakamlık yapar.

Kaymakam, hâkim/savcı, üst kademe yöneticisi gibi bazı özel kadrolarda güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması işini Milli İstihbarat Teşkilatı ile Emniyet Genel Müdürlüğü gerçekleştirir.

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması süresi

Yukarıda da izah ettiğim üzere; güvenlik soruşturması faaliyeti Emniyet Genel Müdürlüğü, Milli İstihbarat Teşkilatı ve Valilik/Kaymakamlık tarafından yapılmaktaydı.

İşte araştırma talep eden kurumun bu üç kurumdan birisine talebinin ulaşmasından itibaren, aşağıdaki süreler içinde karar verilmesi gerekir:

Arşiv araştırması talepleri için30 günü
Güvenlik soruşturması talepleri için60 günü
Arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması süreleri

Ancak yukarıdaki süreler, soruşturmayı fiilen yürüten kurumlara ilişkin olup bu kurumların bitirdiği soruşturma ve araştırma sonuçları, talep eden kuruma ulaştığında; bu kurumun ne kadar sürede değerlendirmesi gerektiğine dair bir hüküm bulunmamaktadır.

arşiv araştırması

Soruşturma sonucu

Yapılan soruşturma ve arşiv araştırmasının sonucu ilgili kuruma geldiğinde, kurum bünyesinde mevcut değerlendirme komisyonu tarafından belgeler incelenir ve oy çokluğuyla bir karara varılır.

SONUÇ

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması; yasal dayanağı olan ve sonucunda ilgili kişini olumlu ya da olumsuz sonuçlarla karşılaşabileceği bir faaliyettir.

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması faaliyetinin süresi ile ilgili dikkat edilmesi gereken husus; bu 30 ve 60 günlük sürelerin İŞ GÜNÜ olduğudur. Ayrıca örneğin Emniyet Genel Müdürlüğü süresi için soruşturma ve araştırmayı tamamlasa ve talep eden kamu kurumuna teslim etse bile; sonrasında değerlendirme için bu kuruma getirilmiş bir süre kısıtlaması bulunmaz.

Örneğin Emniyet tarafından bir ayda tamamlanarak, talep eden bakanlığa gönderilen güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması; yine örneğin 6 ay sonra bile karara bağlanabilir.

Sık sorulan sorular:

Güvenlik soruşturmasının olumlu olduğu nasıl anlaşılır?

Güvenlik soruşturması olumlu sonuçlandığında, kişiye özel bir bildirim yapılmaz. Memur olarak göreve başlamış olsanız bile güvenlik soruşturması nedeniyle sonrada sıkıntı yaşayabilirsiniz. Bu nedenle, beklemeniz ve görmeniz gerekir.

Güvenlik soruşturması olumsuz gelirse ne yapılır?

Eğer kişiye, güvenlik soruşturması veya arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle atanmadığı ya da atamasının iptal edildiği tebliğ edilirse; bu atamama işlemi aleyhinde idare mahkemelerinde dava açmak gerekir.

Mustafa Baysal

Sizin için doğru ve değerli bilgiyi paylaşmaya çalışıyorum. Bu yazı gerçekten işinize yaradıysa ve teşekkür etmek istiyorsanız, yapmanız gereken tek şey onu PAYLAŞMAK.

Bunlara göz atmadan gidersen, pişman olabilirsin!

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bir Yorum

  1. Mustafa Bey merhaba,
    Vermiş olduğunuz bilgiler için teşekkür ediyorum.
    Benim sorum özel kanunları gereğince güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler hakkında olacaktır.
    Malum olduğu üzere Özel Güvenlik Görevlisi olarak çalışma izni alınabilmesi için 5188 sayılı Kanun kapsamında Valiliklerce güvenlik soruşturması yapılarak uygun görülenlere çalışma izni verilmektedir. Bu kişiler de bu izinle kamu kurumlarına ya da özel sektöre çalışmak için başvurabilmektedir.
    Benim sorum şudur;
    Çalışma izni olan ve geçerli Özel Güvenlik Görevlisi kimliğine sahip bir vatandaşımız bir kamu kurumunun sözleşmeli “Koruma Güvenlik Personeli” alım ilanına başvuruyor. Sözleşmeli personelin görev yapacağı birim olan Koruma ve Güvenlik Şube Müdürlüğü gizlilik dereceli birimler arasında Cumhurbaşkanlığına bildirilmemiş birimlerdendir. Adayın başvuru evrağı kamu kurumu tarafından kabul edilerek, ilgili aday değerlendirme sonucunda asil listede adı açıklanmaktadır. Alım ilanında bu kadro için atama şartlarında net bir şekilde güvenlik soruşturması yapılacağı belirtilmemişken, gizlilik dereceli bir birim olmayan Koruma ve Güvenlik Şube Müdürlüğünde görevlendirilmesi düşünülen bu personel adayına kamu kurumu tekrardan güvenlik soruşturması yaptırabilir mi? Yaptırabilir ise hangi mevzuat hükmüne göre yaptırabilir?
    Teşekkür ediyorum.

Aşağıdaki yazılara bakmadan gitme!
Kapalı
Başa dön tuşu