Çalışma Koşulları

Deneme süresi yazılı mı olmalı?

Deneme süresinin yazılı olması gerektiğine dair inanış kısmen doğru ve kısmen de yanlıştır. Bunun nedenini açıklamadan önce kısaca deneme süresi kavramına bakalım ve şu sorunun cevabını birlikte bulalım: Deneme süresi yazılı olmak zorunda mı?

Deneme süresi nedir?

Deneme süresinin ne olduğunu şu yazımda izah etmiştim: https://mustafabaysal.com/deneme-suresi-nedir/

İş Kanunu’nun 15’inci maddesi dikkate alındığında deneme süresi şöyle tanımlanabilir: Deneme süresi, tarafların iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebildikleri dönemi ifade eder.

Buradaki taraflar işçi ile işverendir ve elbette deneme süresi olarak belirlenebilecek azami bir süre olacaktır.

deneme süresi yazılı olmalı

Deneme süresi

İş Kanunu’na göre deneme süresi en çok 2 ay olabilir. Bu genel kuralın bir istisnası olarak; ancak toplu iş sözleşmesiyle bu sürenin 4 aya çıkarılabileceğini söyleyebiliriz.

O halde bir işyerinde geçerli bir toplu iş sözleşmesi yoksa, deneme süresi de en çok 2 ay olabilecektir. Unutulmamalıdır ki; deneme süresi için getirilen bu 2 ay azami süre olup pekâlâ daha az bir süre, deneme süresi olarak belirlenebilir.

Deneme süreli iş sözleşmesi yazılı olmak zorunda mı?

Aslında hangi iş sözleşmelerini yazılı olmak zorunda olduğu İş Kanunu’nda belirlenmiştir. Bu konuda daha önce yazdığım yazıya göz atabilirsiniz: https://mustafabaysal.com/is-sozlesmesi-yazili-olmak-zorunda-midir/

O yazıdan da göreceğiniz üzere, deneme süreli iş sözleşmesi; yazılı olarak düzenlenmesi gereken sözleşmeler arasında sayılmamıştır. Bir başka deyişle, deneme süreli iş sözleşmesinin yazılı olarak düzenlenmesi şart değildir.

Deneme süresi yazılı olarak belirlenmeli mi?

Gelelim yazımızın asıl konusuna; deneme süresi yazılı olmak zorunda mı? Bir geçerlilik şartı olarak, deneme süresi kesinlikle YAZILI olmak zorunda DEĞİLDİR. Yani taraflar sözlü olarak da deneme süresi belirleyebilir.

Ancak İSPAT bakımından, deneme süresinin yazılı olarak belirlenmesi çok mühimdir. Yani, deneme süresinin yazılı olarak belirlenmesi, onun varlığını ispat edecektir.

deneme süresi sözlü olur mu?

Yargıtay kararlarında deneme süresinin yazılı belirlenmesi

Aşağıdaki Yargıtay kararları hem deneme süresinin yazılı düzenlenme zorunluluğunun olup olmadığını ortaya koyacak hem de yazılı düzenlenmesinin önemini gösterecektir.

“… Deneme süreli kayıt içeren iş sözleşmesini diğer iş sözleşmelerinden ayıran en önemli unsur, deneme süresi öngörmesidir. Asıl olan iş sözleşmesinin deneme süresi söz konusu olmaksızın yapılmasıdır. İş sözleşmesinin deneme süresi kaydıyla yapılmış olması, istisnai bir durumdur. İşçinin işe yeni girmiş olması ise, tek başına, deneme süresinin taraflarca öngörülmüş olduğunun delili sayılmaz. İşçinin işe girdiği tarihten başlayarak iki ay geçmeden iş sözleşmesini, kendisinin veya işverenin ihbar öneli vermeden feshetmesi, deneme süresi kaydını göstermez. Bunun içindir ki, başkaca delil ve belirtiyle kanıtlanmış olmadıkça, deneme süresinin varlığını iddia eden taraf, istisnai durumu ileri sürmüş olduğundan, bu iddiasını ispatla yükümlü tutulmalıdır.

Zira, kurala aykırı bir durumu iddia eden, iddiasını ispatla yükümlüdür. Deneme süreli iş sözleşmesinin şekli konusunda yasada açık bir hüküm bulunmamaktadır. Ancak özellikle ispat yükü açısından yazılı yapılması gerekir. Yazılı yapılması geçerlilik şartı değil, ispat şartıdır…” (9 Hukuk, 2009/13019 K.)

“… Dosya içeriğine göre davacı ile davalı işveren arasında belirli süreli 6 aylık iş sözleşmesi imzalandığı ve sözleşmenin 7. Maddesinde 4857 sayılı İş Kanunu’nun 15. Maddesi koşullarına uygun deneme süresi konulduğu anlaşılmaktadır. Davacının iş sözleşmesi deneme süresi sona ermeden feshedilmiştir. Deneme süresi içindeki fesih nedeni ile davacı ihbar tazminatına hak kazanamaz. İhbar tazminatının reddi yerine yazılı şekilde kabulü hatalı olup bozmayı gerektirmiştir…” (9 Hukuk, 2011/14882 K.)

“… Somut olayda; taraflar arasında imzalanan iş akdinin 02.05.2006 – 27.05.2006 tarihleri arasında geçerli olmak üzere düzenlendiği, deneme süresinin 2 ay olarak belirtildiği ve 3. maddesinde sözleşmenin bitiş tarihinde iş akdinin herhangi bir bildirilme gerek olmaksızın sona ereceğinin düzenlendiği anlaşılmaktadır. Davalı işveren tarafından iş akdinin deneme süresi sonunda feshedildiği anlaşıldığından, davacının ihbar tazminatına isteminin reddine karar verilmesi gerekirken kabulü yönünde hüküm kurulması hatalıdır…” (9 Hukuk, 2011/19788 K.)

deneme süresi yazılı olmak zorunda mı?

SONUÇ

Deneme süresi yazılı olmak zorunda mı? Hayır.

Ancak bu “hayır” cevabının hemen ardından şu önemli bilgiyi vermek gerekir: Deneme süresinin var olduğunu iddia eden taraf, onun varlığını ispat etmekle yükümlüdür.

Yani deneme süresi sözlü ya da yazılı, istenildiği şekilde belirlenebilse de yazılı olarak belirlenen deneme süresi bir ispat unsuru olacaktır.

İki örnekle durumu somutlaştıralım. İşçi Ahmet ile işvereni X şirketi arasında bir iş sözleşmesi vardır ve bu sözleşmede 2 aylık deneme süresi yer almıştır. İşçi Ahmet işten 1 ay sonra ayrılmış; fakat işvereni ondan ihbar tazminatı talep etmiştir. Ahmet çok rahat bir şekilde, iş sözleşmesini mahkemede ispat için kullanabilir ve haklı çıkar.

İkinci örnekte işçi Hasan ile işvereni Y şirketi arasında bir yazılı sözleşme yoktur; fakat taraflar SÖZLÜ olarak 2 aylık deneme süresi konusunda uzlaşmıştır. Bir ay sonra işçi Hasan işi bırakmış ve işveren de ondan ihbar tazminatı talep etmiştir. Artık işçi Hasan mahkemede “bir şekilde” bu deneme süresinin varlığına hâkimi ikna etmek zorundadır ve açıkçası bu çok ZOR olacaktır.

O halde şunu söyleyebiliriz ki; deneme süresinin illa yazılı belirlenmesi gerekmez; ama yazılı belirlenirse İSPAT bakımından çok değerli olur. Benim tavsiyem; deneme süresinin mutlaka yazılı belirlenmesi yönünde olacaktır.

Mustafa BAYSAL

Sizin için doğru ve değerli bilgiyi paylaşmaya çalışıyorum. Bu yazı gerçekten işinize yaradıysa ve teşekkür etmek istiyorsanız, yapmanız gereken tek şey onu PAYLAŞMAK. Nasıl mı? Hemen üste bakın :)

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu