Devlet Memurları Kanunu

Amirin verdiği görevi yapmamak

Memurun görev tanımı esasen belli olmakla birlikte, amiri tarafından memura talimat verildiği ve bu talimatın yerine getirilmesinin beklendiği de görülür. Memurun amirin emrine itaat etmesi kural olarak gerekirken, bunun aksi de söz konusu olabilir. Memur, amirin verdiği görevi yapmayabilir mi? Bu emre itiraz edebilir mi?

Memurun amirin emrine itiraz etmesi

Uygulamada amirin verdiği emre memurlar uyar ve bu hususta genel olarak sıkıntı yaşanmaz; ancak çeşitli nedenlerle bunun tersinin yaşanması da muhtemeldir. Memurun hangi durumlarda amirin verdiği görevi yapmak zorunda olup hangi durumlarda itiraz edebileceğine birlikte bakalım.

Amirin görevleri ve sorumlulukları

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun amirlerin görevlerinin ve sorumluluklarının sayıldığı 10’uncu maddesinde; amirlerin maiyetindeki memurlarını yetiştirmekten, hal ve hareketlerini takip ve kontrol etmekten görevli sorumlu oldukları ifade edilmiştir. Yine aynı maddeye göre amirin memurlarına hakkaniyet ve eşitlik ile davranması gerekir.

Ayrıca amirin, maiyetindeki memurlara kanunlara ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine aykırı emir veremeyeceği de özellikle vurgulanmıştır.

Memurun görev ve sorumlulukları

657 sayılı Kanunu’nun 11’inci maddesinde ise devlet memurlarının, kanun ve diğer mevzuatta belirtilen esaslara uymakla ve amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumlu oldukları belirtilmiştir.

Bunlara göz atmadan gidersen, pişman olabilirsin!

Kanunsuz emir

Görüleceği üzere esasen amirin memurlarına emir verme yetkisi olduğu gibi, memurun da kendisine amiri tarafından verilen görevi yerine getirmek zorunluluğu vardır.

Tam bu noktada devreye, 11’inci maddede ifadesini bulan kanunsuz emir kavramı girer. Buna göre; devlet memuru amirinden aldığı emri, Anayasa, kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmelik hükümlerine aykırı görürse, yerine getirmez ve bu aykırılığı o emri verene bildirir. Amir emrinde ısrar eder ve bu emrini yazı ile yenilerse, memur bu emri yapmağa mecburdur. Ancak emrin yerine getirilmesinden doğacak sorumluluk emri verene aittir.

Ayrıca konusu suç teşkil eden emir, hiçbir suretle yerine getirilmez; yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz.

memur kanunsuz emir

Amirin verdiği göreve itiraz

O halde; amirin verdiği bir görevi memurun yerine getirmesi ya da getirmemesi konusu aşağıdaki gibi özetlenebilir:

  • Memur, amirinden aldığı emri kural olarak yerine getirir.
  • Memurun aldığı emir Anayasa’ya, kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine ya da yönetmeliklere aykırı ise; memur görevi yapmaz ve bu hususu amirine bildirir.
  • Amir emrinde yazılı olarak ısrar ederse, memur bu görevi yerine getirir. Bu durumda sorumluluk amire ait olur.
  • Emrin konusu SUÇ teşkil ediyorsa, amirin yazılı ısrarı dâhi olsa, memur bu emri yerine getirmez. Yerine getirirse, sorumluluktan kurtulamaz.

Bu hususu bir de örnekle somutlaştırabiliriz. Örneklerimizi yukarıdaki liste sırasında aşağıda yapalım:

  • Doğrudan temin yöntemiyle bir mal alındı ve bu alıma ait ödeme evraklarını tamamlayarak ödeme emrini hazırlaması memurdan istendi. Memur ödeme emri belgesini hazırlar.
  • İkinci örneğimizde memur, Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin 63’üncü maddesine göre bu ödeme emri ekinde olması gereken piyasa fiyat araştırması tutanağının olmadığını gördü. Memur ödeme emri belgesini hazırlamaz ve yazılı olarak eksikliği amirine bildirir.
  • Amiri yazılı bir emirle, piyasa fiyatında alım yapıldığını belirterek ödeme emrinin imzalanmasını hazırlanmasını isterse, memur bu ödeme emri belgesini hazırlar.
  • Ancak yukarıdaki örnekte, hiç yapılmamış bir mal alımına ilişkin tamamen uydurma bir ödeme emri belgesinin hazırlanması memurdan talep edilseydi; memur bu kanunsuz emri kesinlikle yerine getiremezdi. Böyle bir talep amirinden geldiği gerekçesiyle bu evrakı hazırlayan bir memur ise sorumluluktan kaçamayacaktır.

Görevini yapmayan memura disiplin cezası

Yukarıda ifade edildiği üzere; memur aşağıdaki iki istisnai durum haricinde kendisine verilen görevi yerine getirmek zorundadır:

  • Emrin mevzuata aykırı olması (Amirinden yazılı ısrar gelirse, bu emir yerine getirilir)
  • Emrin konusunun suç teşkil etmesi

Dolayısıyla memurun, kendisine verilen ve mevzuata uygun olan bir görevi reddetmesi mümkün değildir. Kendisine verilen görevin mevzuata aykırı olduğunu düşünen bir memur, amirinin bu hususta ısrarcı da olması durumunda, görevi alır ve yapar; fakat süresi içinde idare mahkemesine görev emrinin iptali için dava açabilir.

Bunun haricinde, amirinin verdiği görevi yapmayan memur için 657 sayılı Kanun’da disiplin cezası da öngörülmüştür. Disiplin cezasının nev’i, emre itaatsizliğin boyutuna göre aşağıdakilerden birisi olacaktır:

  • Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında kayıtsızlık gösterilmesi veya düzensiz davranılması durumunda uyarma cezası verilir.
  • Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında kusurlu davranılması halinde kınama cezası verilir.
  • Verilen emir ve görevlerin kasıtlı olarak tam ve zamanında yapılmaması durumunda aylıktan kesme cezası verilir.
memurun amirin verdiği görevi yapmaması

SONUÇ

Yukarıda geniş olarak açıkladığım üzere; 657 sayılı Kanun’da gösterilen istisna halleri dışında, memurun amirin verdiği görevi yapmaması söz konusu olamaz. Yine ifade ettiğim üzere, memur görevi yerine getirir ve fakat kendisine verilen emir hakkında iptal davası açabilir.

Örneğin kendisine yeni bir görev verilen ya da görev yeri değiştirilen bir memur, bu işlemin mevzuata aykırı olduğunu düşünüyorsa bile yeni görevi kabul eder ve ancak bunun ardından kendisine tebliğ edilen işlemin iptali için dava açar.

Bunun dışında memurun bir de şikayet hakkı vardır ki; sıralı amirleri takip etmek şartıyla, amirin verdiği görev emri hakkında şikayette bulunmak da bir seçenek olacaktır: https://mustafabaysal.com/memur-amirini-sikayet-edebilir-mi/

Konuyla ilgili sık sorulan sorular:

Memur amirin verdiği görevi yapmak zorunda mı?

Verilen görev mevzuata aykırı değilse veya emrin konusu suç değilse, bu görev yapılmak zorundadır.

Görevini yapmayan memura ne ceza verilir?

Görevini yapmayan memura kural olarak, fiilin durumuna göre; uyarma, kınama ya da aylıktan kesme cezalarından birisi verilir.

Amir kanunsuz emir verirse ne yapılır?

Kanunsuz emir alan memur, bu durumu amirine yazılı olarak bildirir. Amiri yazılı olarak ısrar ederse, memur emri yerine getirir.

Amir konusu suç teşkil eden emir verirse ne yapılır?

Konusu suç teşkil eden emir, kim tarafından gelirse gelsin, yerine getirilemez.

Mustafa Baysal

Sizin için doğru ve değerli bilgiyi paylaşmaya çalışıyorum. Bu yazı gerçekten işinize yaradıysa ve teşekkür etmek istiyorsanız, yapmanız gereken tek şey onu PAYLAŞMAK.

Bunlara göz atmadan gidersen, pişman olabilirsin!

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu